ಹೆಸರಲ್ಲೇನಿದೆ?

“ಮಾಧ್ವರೊಳಗೆ ಗಂಡು ಮಗುಗೆ ಹೆಸರಿಡಬೇಕು ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಾ ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮದಿಂದ ಒಂದು ಹೆಸರು ಇಡ್ತೀರಾ, ಇಲ್ಲಾ ಅಂದರೆ ಹನುಮಂತನ ಹೆಸರು ಇಡ್ತೀರಾ.. ನನಗಂತೂ ಯಾವತ್ತು ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮದ ‘ಭೋತಭವ್ಯಭವತ್ಪ್ರಭುಃ’ ಅನ್ನೋ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಇಷ್ಟ ಆಗಿತ್ತು..” ಅಂತ ನನ್ನ ಗೆಳೆಯ ಹೇಳ್ತಿದ್ದರೆ, ಹೌದಲ್ಲವಾ ಹಾಗೇ ‘ಭಾರಭೃತ್ ಅಂತ ಹೆಸರು ಇಟ್ಟರೆ ಹ್ಯಾಗಿರತ್ತೆ?’ ಅಂತ ನಾನೂ ಕೇಳಿದ್ದೆ.

ಈ ಮಾತುಕತೆ ಆಗಿದ್ದು ನನ್ನ ಮಗ ಹುಟ್ಟಲು ಇನ್ನೂ ಮೂರೋ ನಾಲ್ಕೋ ತಿಂಗಳು ಉಳಿದಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ದಿನ ಊಟಕ್ಕೆ ಭೆಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಂಜು ಮತ್ತು ನನ್ನ ನಡುವೆ.  ಮಂಜು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜವೇ. ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ, ಅಪ್ಪ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಂದಿರು ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇಟ್ಟಿರುವದು ಹನುಮಪ್ಪನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೇ. ನಮ್ಮಪ್ಪನ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನ ಮಗ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಮಗನಿಗೆ ಇಟ್ಟದ್ದು ಹನುಮಪ್ಪನ  ಹೆಸರನ್ನೇ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದ್ರೆ ನಮ್ಮ ತಾತ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹನುಮಪ್ಪನ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಮಂತ್ರಾಲಯದ ರಾಯರ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದ ತಾತ ರಾಯರ ಹೆಸರನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಮಗನಿಗೆ ಇಟ್ಟರೆ ಅವರಣ್ಣ ತಮ್ಮ ಅಪ್ಪನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

What’s in a name? that which we call a rose
By any other name would smell as sweet;
– William Shakespeare

ಅಂತ ಶೇಕ್ಸಪಿಯರ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇನಿದೆ ಆಲ್ವಾ? ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹೆಸರು ಏನಿದ್ದರೆ ಏನು? ಏನೋ ಒಂದು ಹೆಸರು. ಮೊದಲೆಲ್ಲ ಕಲ್ಲಪ್ಪ, ಕಲ್ಲವ್ವ, ಗುಂಡಪ್ಪ, ಗುಂಡವ್ವ, ಅಡಿವೆಪ್ಪ, ಅಡಿವೆಮ್ಮ ಅಂತೆಲ್ಲ ಹೆಸರಿಡತಿದ್ದರು. ಸಂಸ್ಕೃತ ನಿಘಂಟು ನೋಡಿ, ಮನೇಕಾ ಗಾಂಧಿಯ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇಮ್ಸ್ ಪುಸ್ತಕ ನೋಡಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ಟೆಲ್ಲ ಜಾಲಾಡಿಸಿ ಹೆಸರಿಡೋ ಹುಕಿ ಈಗ. ಯಾವುದೇ ಮೂಲದಿಂದ ಹೊಸತೊಂದು ಹೆಸರು ಸಿಕ್ಕರೆ ತುಂಬ ಖುಷಿ! ನನ್ನ ಭಾವ ಮೈದನ ಅವನ ಮಗನಿಗೆ ಹೆಸರಿಡೋ ಕಾಲಕ್ಕೆ ‘ದೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಶಂಖದ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಅಂತೆ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲೂ ಸಿಗ್ತಾ ಇಲ್ಲಾ ಆ ಹೆಸರು’ ಅಂತ ಬಹಳಷ್ಟು ಹುಡುಕಾಡಿದ್ದ.

ನಾವು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹೆಸರಿಡಲಿಕ್ಕೆ, ದೇವರ ಹೆಸರು ಇರಲಿ ಅಂತ ಅವುಗಳನ್ನ ಹುಡುಕಿದರೆ, ದೇವರಿಗೆ ಯಾರು ಹೆಸರಿಟ್ಟವರು? ಅತಗ ಅಪ್ಪ ಇಲ್ಲ ಅಮ್ಮ ಇಲ್ಲ. ದಾಸರು ‘ನಿನ್ನಂಥ ಸ್ವಾಮಿ ಎನಗುಂಟು ನಿನಗಿಲ್ಲ, ನಿನ್ನಂಥ ತಂದೆ ಎನಗುಂಟು ನಿನಗಿಲ್ಲ’ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಾ ‘ನಿನ್ನರಸಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎನ್ನ ತಾಯಿ ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯ ತೋರೋ’ ಅಂತ ಹಾಡೇ ಮಾಡಿದ್ದಾರಲ್ಲವೆ? ಅಂಥಾದ್ದರಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಗಟ್ಟಲೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನ ಯಾರಿಟ್ಟರು?

ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಆರಂಭದೊಳಗ ಕ್ಲೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ  ಭೀಷ್ಮಾಚಾರ್ಯರು. ‘ಯಾನಿ ನಾಮಾನಿ ಗೌಣಾನಿ ವಿಖ್ಯಾತಾನಿ ಮಹಾತ್ಮನಃ।  ಋಷಿಭಿಃ ಪರಿಗೀತಾನಿ ತಾನಿ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭೋತಯೇ॥’ ಅಂತ. ಗೌಣಾನಿ ಎಂದರೆ ಗೌಣ ಅಥವಾ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲದ್ವು ಅಂತಲ್ಲ ಮತ್ತೆ. ಗೌಣ ನಾಮ ಅಂದರ ಗುಣಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಅಂತ. ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಭಕ್ತರು, ಋಷಿಗಳು, ಮಹಾತ್ಮರು ಕಂಡ, ಹಾಡಿದ ಗುಣಗಳು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಅವರಿಟ್ಟ ಹೆಸರುಗಳು ಅವು. ದೇವರ ಗುಣ ರೂಪ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಇಲ್ಲವಂತೆ.

ಇದೇ ವಿಷಯನ್ನ ವಾದಿರಾಜರು ರುಕ್ಮಿಣೀಶ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾಗಿ ತಿಳಿಸ್ತಾರೆ. ಚತುರ್ಭುಜನಾಗಿ, ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದಾ, ಪದ್ಮಧಾರಿಯಾಗಿ ದರ್ಶನ ಕೊಟ್ಟು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ, ಮುಂದೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವದನ್ನ ಹೇಳಿ, ನಂತರ ತಮ್ಮ  ಮಡಿಲ ಮಗುವಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳು ನಾವು ಎಂದು ಲೋಕ ಕರೆಯುವದರಿಂದ, ಹಾಗೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿಬಿಡುವದರಿಂದ ಪಾಪ ಬರುವುದೇನೋ ಎಂದು ದೇವಕಿ, ವಸುದೇವರಿಗೆ ಹೆದರಿಕೆಯಾಯಿತಂತೆ.  ಆ ಹೆದರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿರಾಜರು ಹೇಳುವದು,

ಯ ಏಷ ಪುತ್ಸಂಜ್ಜ್ಞಿತ ನಾರಕಸ್ಥಾನ್
ಜನಾನ್ ಸ್ವನಾಮ ಸ್ಮರಣೇನ ಪಾತಿ
ಸ ದೃಷ್ಟಿಗಃ ಸನ್ವಸುದೇವ ಪತ್ನ್ಯಾಃ
ಕಥಂ ನ ಪುತ್ರಃ ಶತಪತ್ರನೇತ್ರಃ
(ಪುನ್ನಾಮ ನರಕದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡುವವನು ಪುತ್ರ. ಯಾವ ಈ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಪುನ್ನಾಮ ನರಕದಲ್ಲಿ ನರಳುವ ಜನರನ್ನು ತನ್ನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೋ, ಈ ಕಮಲದಂತೆ ವಿಶಾಲನಯನನಾದ ಅದೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ವಸುದೇವ ಪತ್ನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಪುತ್ರನಾಗಲಾರನು?)

ಯದೀಯ ರೂಪಂ ಪ್ರಕಟೀಕರೋತಿ
ಪಿತಾ ಸ ತಸ್ಯೇತಿ ಹಿ ವೇದವಾದಃ
ತಥಾ ವಿಧಸ್ಯಾನಕದುಂದುಭೇಸ್ತ
ತ್ಪಿತೃತ್ವಮಪ್ಯಸ್ತು ನ ತೇನ ಹಾನಿಃ
(“ಯಾವನು ಯಾವನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಮಾಡುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನು ಅವನಿಗೆ ತಂದೆಯು” ಎಂಬುದಾಗಿ ವೇದ ಸಾರುತ್ತದೆ. ಅದರಂತೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಆನಕದುಂದುಭಿಗೆ (ವಸುದೇವನಿಗೆ) ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪಿತ್ರತ್ವವೂ ಇರಲಿ. ಅದರಿಂದ ಯಾವ ಹಾನಿಯೂ ಇಲ್ಲ)

ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ದೇವರ ಹೆಸರು ಯಾಕಿಡೋದು? ಏನೋ ಛಂದ ಅನಿಸಿತು ಅಂತ, ಇಷ್ಟ ದೇವರು ಅಂತ, ಆಯಾ ದೇವರ ಹೆಸರು ಇಡೋದು. ಅಥವಾ ಆ ಹೆಸರು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಮುನ್ನಿನ ದೊಡ್ಡವರ ತರಹ ಗುಣವಂತ/ಗುಣವಂತೆ ಆಗಲಿ ಮಗು, ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದವಿರಲಿ, ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಯೂ ಇರಲಿ, ಅನ್ನೋ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೂ ಇಡಬಹುದು. ನಾರಾಯಣ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿಟ್ಟ ಅಜಾಮಿಳ ಕಡೆಗಾಲಕ್ಕೆ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಕರೆದು ಸದ್ಗತಿ ಪಡೆದ ಕತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೇ ಇದೆಯಲ್ಲವೇ?

ಹಾಗೆ ಇಡುವ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲೂ ಹೊಸ ಹೊಸ ಹೆಸರಿರಲಿ, ವಿಶೇಷ ಹೆಸರಿರಲಿ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಿಗ್ತಾ ಇದೆ ಅಂತ ಅನಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮಮ್ಮಂಗೆ ಒಬ್ಬರು ಕೇಳಿದ್ದರಂತೆ, ‘ಅಲ್ಲರೀ ವೈನೀ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು ಮತ್ತ ನಿಮ್ಮ ಮನಿಯವರ ಹೆಸರು ಎರಡೂ ವಿಶೇಷ ಅವ, ಆದರ ಯಾಕ ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀವು ಕಾಮನ್ ಹೆಸರು ಇಟ್ಟೀರಿ?’ ಅಂತ. ಪಾಪ ಹಿಂಗೆಲ್ಲ ವಿಚಾರನೇ ಮಾಡಿರದಿದ್ದ ನಮ್ಮಮ್ಮಗ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು ಅಂತ ತಿಳಿಯಲೇ ಇಲ್ಲವಂತೆ.

ನಮ್ಮಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಅವರ ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಹೆಸರಿಟ್ಟದ್ದರಂತೆ. ಆದರಂತೆ ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕುಕನೂರಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಗೌರವಿಸುವ ರಂಗಣ್ಣ ಮಾಸ್ತರು ‘ಸುಕನ್ಯಾ’ ಅಂತ ನಾಟಕ ಬರದಿದ್ದರಂತೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ‘ಇಕಿಗೆ ಸುಕನ್ಯಾ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಿ’ ಅಂತ ಅವರು ಹೇಳಿ ಸುಕನ್ಯಾ ಅನ್ನೋ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಿಸಿದರು. ನಮ್ಮಪ್ಪಗೆ ಅವರಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ ಇಟ್ಟ ಹೆಸರು ಇಂದಿರೇಶ ಅಂತ. ಅದಕ್ಕೇನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಇವರು, ಮಕ್ಕಳಾದ ನಮಗೆ ಅನಿಲ, ವಿದ್ಯಾ, ಬದರಿ ಅಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನಿಸೋ ಹೆಸರಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟೆವಲ್ಲ ಅಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಳಹಳಿ ಆಯ್ತು ಅನಸ್ತದ ಅಮ್ಮಗ. ತಮಾಷೆ ಅಂದರ ನನಗ ಹೆಣ್ಣುಕೊಟ್ಟ ಮಾವ ಅಂದರೆ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಅಪ್ಪನೂ ‘ಹೀಗೆ ಏನೋ ಪಲ್ಲವಿ ಅನ್ನೋ ಹೆಸರು ಇಕಿ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಚೊಲೋ ಹೆಸರು ಅಂತ ಇಟ್ಟುಬಿಟ್ವಿರಿ ಈಗೇನು ಅದು ಕಾಮನ್ ಹೆಸರಾಗಿಬಿಟ್ಟದ!’ ಅಂತ ಅಂದಿದ್ದರು. ಅದೂ ನಿಜವೇ. ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅನಿಸಿತು ಅಂತ ಎಲ್ಲಾರೂ ಅದೇ ಹೆಸರಿಟ್ಟರೆ ಅದರ ವಿಶೇಷತೆ ಕಳೆದು ಸಾಮಾನ್ಯ  ಅನಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಶುರು ಆಗೇ ಬಿಡುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲವೇ?

‘ಬದರಿ ನಾರಾಯಣ’ ಅಂತ ಎರಡೆರಡು ಹೆಸರು ಹೊಂದಿರುವ ನನ್ನ ತಮ್ಮ ಸ್ಪೇಷಲ್ಲಾಗಿದ್ದ ತಾತನಿಗೆ. ತಾವು ಮಾಡಿ ಬಂದ ಬದರಿ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ‘ನಾರಾಯಣ’ ಹೆಸರಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ನೆನಪನ್ನೂ ತರುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತಾತನ ಮುದ್ದಿನ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿದ್ದ 🙂 ಇನ್ನು ತಂಗಿ ವಿದ್ಯಾಳೂ ಒಮ್ಮೆ ‘ನನ್ನ ಹೆಸರು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲಾರ ನೋಟ್ ಬುಕ್ಕಿನ ಮೇಲೂ ಇರ್ತದ’ ಅಂತ ಚಾಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ನನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೇನೂ ತಕರಾರಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಅನಿಲ ಅಂದರೆ ಗಾಳಿ, ವಾಯು ಹಾಗೂ  ಹನುಮಪ್ಪನ ಹೆಸರು ಅನ್ನೋದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ. ಕೆಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈಶಾವಾಸ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿಗೆ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಭಾಷ್ಯದ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದವನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವಾಗ ಈ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದು ಖುಷಿಯಾಯಿತು. ‘ಅನಿಲನಾದ, ಅಕಾರಶಬ್ದವಾಚ್ಯನಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನೇ ನೀಲ ಎಂದರೆ ನಿಲಯನ, ಆಶ್ರಯನಾಗಿ ಉಳ್ಳ, ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರಾಶ್ರಿತನಾದ ವಾಯು’ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವಂತೆ ಅನಿಲ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿಗೆ. ಇದನ್ನೇ ದಾಸರ ಸುಳಾದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ವಾಯುವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುವ ಮಾತು ‘ಹರಿಯ ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಆವಾಸನೆನಿಸುವಿ’ ಅಂತ.

ಮಗನ ಹೆಸರಿನಿಂದ  ಶುರು ಮಾಡಿ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಬರೆದೆ, ಆದರೆ ಮಗನಿಗೆ ಇಟ್ಟ ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ತಿಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಇನ್ನೂ! ಇನ್ನೂ ಏನೆಲ್ಲಾ ವಿಷಯ ಬರೆಯಬಹುದು ಈ ಹೆಸರುಗಳ ಸುತ್ತ. ಇರಲಿ, ಅದನ್ನೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹೇಳಿ ಈ ನಾಮ ಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಮಂಗಳ ಹಾಡುವೆ.

ಮಗ ಹುಟ್ಟುವದಕ್ಕೂ ಬಹಳ ಮುನ್ನ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದಲ್ಲಿ ‘ಪಾಹಿ ಕಲ್ಕಿ ಸುತೇಜ ದಾಸನೆ..’ ಎಂದು ನೂರು ಋಜುಗಣಸ್ಥರ ಹೆಸರು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಹೆಸರು ಸುವೀರ. ಬಹುಶಃ ಅದನ್ನು ಹಾಗೇ ಓದಿ ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅವತ್ತು ಪ್ರತಿ ನುಡಿಗೆ ಪ್ರಭಂಜನಾಚಾರ್ಯರು ಬರೆದ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಓದುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ ಅರ್ಥ, ‘ಕೈಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಯಮೇನ ಪೋರೈಸುವದರಿಂದ ಸುವೀರ.’ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರೀ ಆರಂಭಶೋರನಾದ ನನಗೆ, ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ನೇಮದಿಂದ ಮುಗಿಸುವ ಸುವೀರ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಚನ್ನಾಗಿದೆ ಅನಿಸಿ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಅದನ್ನೇ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೂ ಹೇಳಿದ್ದೆ. ಮಗ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾದಾಗ ನನ್ನ ತಲೆಗೆ ಬಂದ ಹೆಸರು ಇದೇ. ಜೊತೆಗೆ ‘ಮಯೂಖ’ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರೂ ಇಡಬಹುದು ಅಂತ ಅನಿಸಿತ್ತು. ‘ಹಿಡದ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸೋ ಅಂಥವ’ ಅನ್ನೋ ಅರ್ಥದ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಋಜುಗಣದವರ ಹೆಸರು ಅನ್ನೂ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೂ ಗೆದ್ದದ್ದು ಸುವೀರನೇ.

ಹಿಂಗೆ ಹೆಸರಿಟ್ಟೆ ಅಂತ ತಿಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅದೇ ಮಂಜು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿನ್ನ ಮಗ ಬೆಂಗಾಲದ ಕಡೆಗೇನಾದ್ರೂ ಹೋದರೆ ಸುಬೀರ್ ಆಗ್ತಾನಲ್ಲೋ ಅಂತ 🙂 ಆಮೇಲೆ ನೋಡಿದ್ರೆ ಅಭಿಮಾನ್ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್ ಹೆಸರು ಅದೇ, ಸುಬೀರ್ ಕುಮಾರ್!! ‘ಇರಲಿ, ಯಾಕಿರವಲ್ದ್ಯಾಕ’ 🙂

ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಐದು ವರ್ಷಗಳಾದವು ಇವತ್ತಿಗೆ. ಮಗನಿಗೆ ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. ‘ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗೆಲವೊ ಚಿಣ್ಣ ನೀನು’ ಎನ್ನುವ ವಿಜಯದಾಸರ, ಗುರು ಹಿರಿಯರ, ಹರಿವಾಯುಗುರುಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದ, ಅನುಗ್ರಹವಿರಲಿ ಅವನ ಮೇಲೆ. ಅಮ್ಮ ಅಪ್ಪಂದಿರದ್ದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವ ಕೆಟ್ಟ ದೃಷ್ಟಿ ತಾಕದಿರಲಿ. ಉತ್ತರೋತ್ತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ ಎನ್ನುವ ಹಾರೈಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ಶ್ವಾಸ ಸಂಧಿಯ ಈ ನುಡಿಯಿಂದ ಬೇಸರದೆ ಹಂಸ ಮಂತ್ರ ಜಪ ಮಾಡಿಸುವ ಶ್ವಾಸ ದೇವಗೆ, ಅವನಂತರ್ಯಾಮಿ ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ವಂದನೆ.  ‘ಯಸ್ಮಿನ್ನಪೋ ಮಾತರಿಶ್ವಾ ದದಾತಿ..’

ಭಾರತೀಶನು ಘಳಿಗೆಯೊಳು ಮು
ನ್ನೂರರವತ್ತುಸಿರ ಜಪಗಳ
ತಾ ರಚಿಸುವನು ಸರ್ವಜೀವರೊಳಗಿರ್ದು ಬೇಸರದೆ।
ಕಾರುಣಿಕ ಅವರವರ ಸಾಧನ
ಪೂರಯಿಸಿ ಭೂ ನರಕ ಸ್ವರ್ಗವ
ಸೇರಿಸುವ ಸರ್ವಜ್ಞ ಸಕಲೇಷ್ಟಪ್ರದಾಯಕನು ॥
– ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ, ಶ್ವಾಸ ಸಂಧಿ, ಪದ್ಯ ೧

ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಸುಳಾದಿ

ರಾಗ ಭೈರವಿ – ಧ್ರುವತಾಳ

ದುರ್ಗಾ ದುರ್ಗೆಯೆ ಮಹಾ ದುಷ್ಟ ಜನ ಸಂಹಾರೆ
ದುರ್ಗಾಂತರ್ಗತ ದುರ್ಗೆ ದುರ್ಲಭೆ ಸುಲಭೆ
ದುರ್ಗಮವಾಗಿದೆ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆ ಬೊಮ್ಮ
ಭರ್ಗಾದಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಗುಣಿಸಿದರೂ
ಸ್ವರ್ಗ ಭೂಮಿ ಪಾತಾಳ ಸಮಸ್ತ ವ್ಯಾಪುತ ದೇವಿ
ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ ಬಲು ಸುಂದರಿ
ದುರ್ಗಣದವರ ಬಾಧೆ ಬಹಳವಾಗಿದೆ ತಾಯಿ
ದುರ್ಗತಿಹಾರೆ ನಾನು ಪೇಳುವದೇನು
ದುರ್ಗಂಧವಾಗಿದೆ ಸಂಸೃತಿ ನೋಡಿದರೆ
ನಿರ್ಗಮ ನಾ ಕಾಣೆನಮ್ಮ ಮಂಗಳಾಂಗೆ
ದುರ್ಗೆ ಹೇ ದುರ್ಗೆ ಮಹಾ ದುರ್ಗೆ ಭೂ ದುರ್ಗೆ ವಿಷ್ಣು-
ದುರ್ಗೆ ದುರ್ಜಯೆ ದುರ್ಧಷೆ ಶಕ್ತಿ
ದುರ್ಗ ಕಾನನ ಗಹನ ಪರ್ವತ ಘೋರ ಸರ್ಪ
ಗರ್ಗರ ಶಬ್ದ ವ್ಯಾಘ್ರ ಕರಡಿ ಮೃತ್ಯು
ವರ್ಗ ಭೂತ ಪ್ರೇತ ಪೈಶಾಚಿ ಮೊದಲಾದ
ದುರ್ಗಣ ಸಂಕಟ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗೆ
ದುರ್ಗಾ ದುರ್ಗೆ ಎಂದು ಉಚ್ಚಸ್ವರದಿಂದ
ನಿರ್ಗಳಿತನಾಗಿ ಒಮ್ಮೆ ಕೂಗಿದರೂ
ಸ್ವರ್ಗಾಪವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯೊಡನೆ ಇದ್ದರೂ
ಸುರ್ಗಣ ಜಯ ಜಯವೆಂದು ಪೊಗಳುತಿರೆ
ಕರ್ಗಂಳಿಂದಲಿ ಎತ್ತಿ ಸಾಕುವ ಸಾಕ್ಷಿ ಭೂತೆ
ನೀರ್ಗುಡಿದಂತೆ ಲೋಕಲೀಲೆ ನಿನಗೆ
ಸ್ವರ್ಗಂಗಾಜನಕ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನಂಘ್ರಿ
ದುರ್ಗಾಶ್ರಯ ಮಾಡಿ ಬದುಕುವಂತೆ ಮಾಡು

ಮಟ್ಟ ತಾಳ

ಅರಿದರಾಂಕುಶ ಶಕ್ತಿ ಪರಶು ನೇಗಿಲು ಖಡ್ಗ
ಸರಸಿಜ ಗದೆ ಮುದ್ಗರ ಚಾಪ ಮಾರ್ಗಣ
ವರ ಅಭಯ ಮುಸಲ ಪರಿ ಪರಿ ಆಯುಧವ
ಧರಿಸಿ ಮೆರೆವ ಲಕುಮಿ ಸರಸಿಜ ಭವ ರುದ್ರ
ಸರುವ ದೇವತೆಗಳ ಕರುಣಾಪಾಂಗದಲ್ಲಿ
ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ ಅವರವರ ಸ್ವರೂಪ ಸುಖ ಕೊಡುವ
ಸಿರಿಭೂಮಿದುರ್ಗಾ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನಂಘ್ರಿ
ಪರಮ ಭಕುತಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುವ ಜಗಜ್ಜನನಿ

ತ್ರಿವಿಡಿ ತಾಳ

ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುವೆ ನಿನ್ನ ಕಾಳಿ ಮಹ ಕಾಳಿ ಉ-
ನ್ನತ ಬಾಹು ಕರಾಳವದನೆ ಚಂದಿರ ಮುಖೆ
ಧೃತಿ ಶಾಂತಿ ಬಹುರೂಪೆ ರಾತ್ರಿ ರಾತ್ರಿ ಚರಣೆ
ಸ್ಥಿತಿಯೆ ನಿದ್ರಾ ಭದ್ರೆ ಭಕ್ತವತ್ಸಲೆ ಭವ್ಯೆ
ಚತುರಷ್ಟ ದ್ವಿ ಹಸ್ತೆ ಹಸ್ತಿ ಹಸ್ತಿ ಗಮನೆ ಅ-
ದ್ಭುತ ಪ್ರಬಲೆ ಪ್ರವಾಸೆ ದುರ್ಗಾರಣ್ಯವಾಸೆ
ಕ್ಷಿತಿಭಾರಹರಣೆ ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿತನಯೆ ಸ-
ದ್ಗತಿ ಪ್ರದಾತೆ ಮಾಯಾ ಶ್ರೀಯೆ ಇಂದಿರೆ ರಮೆ
ದಿತಿಜಾತ ನಿಗ್ರಹೆ ನಿರ್ಧೂತ ಕಲ್ಮಷೆ
ಪ್ರತಿಕೂಲಭೇದೆ ಪೂರ್ಣಬೋಧೆ ರೌದ್ರೆ
ಅತಿಶಯ ರಕ್ತ ಜಿಹ್ವಾಲೋಲೆ ಮಾಣಿಕ್ಯಮಾಲೆ
ಜಿತಕಾಮೆ ಜನನ ಮರಣ ರಹಿತೆ ಖ್ಯಾತೆ
ಘೃತಪಾತ್ರ ಪರಮಾನ್ನ ತಾಂಬೂಲ ಹಸ್ತೆ ಸು-
ವ್ರತೆ ಪತಿವ್ರತೆ ತ್ರಿನೇತ್ರೆ ರಕ್ತಾಂಬರೆ
ಶತಪತ್ರನಯನೆ ನಿರುತಕನ್ಯೆ ಉದಯಾರ್ಕ-
ಶತಕೋಟಿ ಸನ್ನಿಭೆ ಹರಿಯಾಂಕಸಂಸ್ಥೆ
ಶ್ರುತಿತತಿನುತೆ ಶುಕ್ಲ ಶೋಣಿತರಹಿತೆ ಅ-
ಪ್ರತಿಹತೆ ಸರ್ವದಾ ಸಂಚಾರಿಣಿ ಚತುರೆ
ಚತುರ ಕಪರ್ದಿಯೆ ಅಂಭ್ರಣಿ ಹ್ರೀ
ಉತ್ಪತ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿ ಲಯಕರ್ತೆ ಶುಭ್ರಶೋಭನ ಮೂರ್ತೇ
ಪತಿತಪಾವನೆ ರನ್ನೆ ಸರ್ವೌಷಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದು
ಹತ ಮಾಡು ಕಾಡುವ ರೂಗಂಗಳಿಂದ (ದು/ಗಳನು?*)
ಕ್ಷಿತಿಯೊಳು ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬಾಳುವ ಮತಿ ಇತ್ತು
ಸತತ ಕಾಯಲಿ ಬೇಕು ದುರ್ಗೆ ದುರ್ಗೆ
ಚ್ಯುತದೂರ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲರೇಯನ ಪ್ರಿಯೆ
ಕೃತಾಂಜಲಿಯಿಂದಲಿ ತಲೆ ಬಾಗಿ ನಮಿಸುವೆ

ಅಟ್ಟತಾಳ

ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕಮಲಾ ಪದ್ಮಾ ಪದ್ಮಿನಿ ಕಮ-
ಲಾಲಯೆ ರಮಾ ವೃಷಾಕಪಿ ಧನ್ಯಾ ವೃದ್ಧಿ ವಿ-
ಶಾಲಾ ಯಜ್ಞಾ ಇಂದಿರೆ ಹಿರಣ್ಯ ಹರಿಣಿ
ವಾಲಯ ಸತ್ಯ ನಿತ್ಯಾನಂದ ತ್ರಯಿಸುಧಾ
ಶೀಲೆ ಸುಗಂಧಿ ಸುಂದರಿ ವಿದ್ಯಾ ಸುಶೀಲೆ
ಸುಲಕ್ಷಣದೇವಿ ನಾನಾ ರೂಪಗಳಿಂದ ಮೆರೆವ ಮೃತ್ಯುನಾಶೆ
ವಾಲಗ ಕೊಡು ಸಂತರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ
ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಎನ್ನ ಭಾರವಹಿಸುವ ತಾಯಿ
ಮೇಲು ಮೇಲು ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಕೀರ್ತಿ ಬಲು
ಕೇಳಿ ಕೇಳೀ ಬಂದೆ ಕೇವಲ ಈ ಮನ
ಘಾಳಿಯಂತೆ ಪರದ್ರವ್ಯಕ್ಕೆ ಪೋಪುದು
ಏಳಲ ಮಾಡದೆ ಉದ್ಧಾರವ ಮಾಡುವ
ಕೈಲಾಸಪುರದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಂಬ ದೇವಿ
ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ ಸರ್ವ ವರ್ಣಾಭಿಮಾನಿನಿ
ಪಾಲಸಾಗರಶಾಯಿ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನೊಳು
ಲೀಲೆ ಮಾಡುವ ನಾನಾಭರಣೆ ಭೂಷಣೆ ಪೂರ್ಣೆ

ಆದಿತಾಳ
ಗೋಪಿನಂದನೆ ಮುಕ್ತೆ ದೈತ್ಯ ಸಂತತಿಗೆ ಸಂ-
ತಾಪವ ಕೊಡುತಿಪ್ಪ ಮಹಾ ಕಠೋರ ಉಗ್ರ-
ರೂಪ ವೈಲಕ್ಷಣೆ ಅಜ್ಞಾನಕ್ಕಭಿಮಾನಿನಿ
ತಾಪತ್ರಯವಿನಾಶೆ ಓಂಕಾರೆ ಹೂಂಕಾರೆ
ಪಾಪಿ ಕಂಸಗೆ ಭಯ ತೋರಿದೆ ಬಾಲ ಲೀಲೆ
ವ್ಯಾಪುತೆ ಧರ್ಮ ಮಾರ್ಗ ಪ್ರೇರಣೆ ಅಪ್ರಾಕೃತೆ
ಸ್ವಾಪದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ನೆನೆಸಿದ ಶರಣನಿಗೆ
ಅಪಾರವಾಗಿದ್ದ ವಾರಿಧಿಯಂತೆ ಮಹಾ
ಆಪತ್ತು ಬಂದಿರಲು ಹಾರಿ ಪೋಗೋವು ಸಪ್ತ
ದ್ವೀಪನಾಯಿಕೆ ನರಕ ನಿರ್ಲೇಪೆ ತಮೋಗುಣದ
ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿಸಿ ಭಕ್ತ ಜನಕೆ ಪುಣ್ಯ
ಸೋಪಾನ ಮಾಡಿ ಕೊಡುವ ಸೌಭಾಗ್ಯವಂತೆ ದುರ್ಗೆ
ಪ್ರಾಪುತವಾಗಿ ಎನ್ನ ಮನದಲಿ ನಿಂದು ದುಃಖ-
ಕೂಪದಿಂದಲಿ ಎತ್ತಿ ಕಡೆ ಮಾಡು ಜನ್ಮಂಗಳನು
ಸೌಪರ್ಣಿ ಮಿಗಿಲಾದ ಸತಿಯರು ನಿತ್ಯ ನಿನ್ನ
ಆಪಾದ ಮೌಳಿ ತನಕ ಭಜಿಸಿ ಭವ್ಯರಾದರು
ನಾ ಪೇಳುವದೇನು ಪಾಂಡವರ ಮನೋಭೀಷ್ಟೆ
ಈ ಪಂಚ ಭೌತಿಕದಲ್ಲಿ ಆವ ಸಾಧನ ಕಾಣೆ
ಶ್ರೀಪತಿನಾಮ ಒಂದೇ ಜಿಹ್ವಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ನೆನೆವ
ಔಪಾಸನೆ ಕೊಡು ರುದ್ರಾದಿಗಳ ವರದೆ
ತಾಪಸ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲ ಮೂರ್ತಿಯ
ಶ್ರೀಪಾದಾರ್ಚನೆ ಮಾಳ್ಪಾ ಶ್ರೀಭೂದುರ್ಗಾವರ್ಣಾಶ್ರಯೆ

ಜತೆ

ದುರ್ಗೆ ಹಾ ಹೇ ಹೋ ಹಾ ದುರ್ಗೆ ಮಂಗಳ ದುರ್ಗೆ
ದುರ್ಗತಿ ಕೊಡದಿರು ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನ ಪ್ರಿಯೆ

ವಿಜಯದಾಸರ ಈ ದುರ್ಗಾ ಸುಳಾದಿಯೇ ಇರಬೇಕು ನಾನು ಮೊದಲು ಕೇಳಿದ ಸುಳಾದಿ. ನಮ್ಮಮ್ಮ ಇದನ್ನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ನೆನಪಿದೆ. ಆಗಿನ್ನೂ ಸುಳಾದಿ ಅಂದರೆ ಏನು ಅಂತ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮಮ್ಮನೂ ಹೇಳ್ತಾ ಇದ್ದದ್ದು ಬಹುಶಃ ಈ ಸುಳಾದಿಯನ್ನ, ಜೊತೆಗೆ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ ‘ದುರಿತವನ ಕುಠಾರ’ ಎಂದು ಶುರುವಾಗುವ ನರಸಿಂಹ ಸುಳಾದಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯದಾಸರ ಧನ್ವಂತ್ರಿ ಸುಳಾದಿಗಳನ್ನ ಮಾತ್ರ, ಅಥವಾ ಅವಷ್ಟೆ ನನ್ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವದೇನೊ.

ಮುಂದೆ ನಮ್ಮಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅಪ್ಪ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸುಳಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಅವುಗಳನ್ನ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲು ಹಿರಿಯರಾದ ವೆಂಕಟರಾಯರು, ರಾಘಣ್ಣ ಅವರು, ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರು, ಜಯಪ್ಪ ಅವರು ಮತ್ತು ವೆಂಕಮ್ಮ ಮಾಮಿ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಾನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗಿಗೆ ಅಂತ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಸೇರಿದ್ದೆ, ಅದರ ನಂತರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅಂತ ಬೆಂಗಳೂರು, ಸ್ಯಾನ್ ಹೋಸೆ ಸೇರಿದ್ದಾಯಿತು. ಅದೆಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಮನೆಗೆ ಹೋದಾಗ ದೊರಕಿದ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಸುಳಾದಿಗಳನ್ನ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮರು ಹೇಳುವ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅವುಗಳನ್ನ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಂತ ಅನ್ನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಕಷ್ಟು ಚರಣಗಳನ್ನುಳ್ಳ, ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಸುಳಾದಿಗಳನ್ನ ಯಾರಾದರೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೆ ಅಷ್ಟೆ. ಕೆಲವು ಸುಳಾದಿಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯತೊಡಗಿದ್ದು ರಾಯಚೂರು ಶೇಷಗಿರಿದಾಸರು ಹಾಡಿದ ‘ಪಂಚರತ್ನ ಸುಳಾದಿ’ಗಳ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಟನ್ನು ಕೊಂಡು ತಂದದ್ದು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಟನ್ನ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾರಿ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಸುಳಾದಿಗಳ ಪ್ರಪಂಚದ ಒಂದು ಇಣುಕು ನೋಟವನ್ನಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನೋಡಿದ್ದು. ಆದಷ್ಟು ಆದಾಗ ಓದುತ್ತ ಇರಬೇಕು.

ಅಮ್ಮನ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾ ಸುಳಾದಿಯನ್ನ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅದರ ಕೊನೆಗೆ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ದುರ್ಗೆ ಹಾ ಹೇ ಹೋ ಹಾ ಎನ್ನುವದನ್ನ ಕೇಳಿ ಮೊದಮೊದಲು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗಿನ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ನನಗೆ ಅದರ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ! ‘ಹಿ’ ಎನ್ನುವದು ಲಜ್ಜಾ ಬೀಜ ಅಥವಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಯನ್ನ ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಅಕ್ಷರ ಎಂದು ಕೇಳಿರುವೆ. ರಾಯರ ಸ್ತೋತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಸಾಕ್ಷೀ ಹಯಾಸ್ಯೋsತ್ರ ಹೀ’ ಎಂಬ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆಶೀರ್ವಚನಕ್ಕೆ ‘ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಹಯವದನರೇ ಸಾಕ್ಷಿ’ ಎಂದರ್ಥವಂತೆ. ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಹಾ ಹೇ ಹೋ ಹಾ’ ಎಂಬುವು ದುರ್ಗೆಯನ್ನ ಸೂಚಿಸುವಂತಹವೇ?

ಅದೊಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ,
೧. ಈ ಸುಳಾದಿಯ ಪ್ರತಿ ಚರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ತಾಳಕ್ಕೂ, ಆ ಚರಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಭಾವಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವೇನು? ಮೊದಲ ಚರಣದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗೆಯ ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರವಿದೆ, ಲೋಕಲೀಲೆಯೆಂಬುದು ಅವಳಿಗೆ ನೀರುಕುಡಿದಷ್ಟು ಸುಲಭ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ದುರ್ಗಂಧವಾದ ಸಂಸೃತಿ(ಹುಟ್ಟು ಸಾವಿನ ಸಂಸಾರ)ಯಿಂದ, ಬರುವ ಆಪತ್ತುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗದ ಗಂಗೆಯ ತಂದೆಯಾದ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನ ಆಶ್ರಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವಂತೆ ಮಾಡು ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಚರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ಧ್ರುವ ತಾಳ ಇಲ್ಲಿನ ಭಾವವನ್ನ ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ? ಅದೇ ರೀತಿ ಉಳಿದ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಭಾವಗಳನ್ನ ಆಯಾ ಚರಣಗಳ ತಾಳಗಳು ಹೇಗೆ ಉದ್ದೀಪಿಸುತ್ತವೆ?

೨. ಮೊದಲ ಚರಣದ ಕೊನೆಯೆರಡು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನಂಘ್ರಿ ದುರ್ಗಾಶ್ರಯ ಮಾಡಿ ಬದುಕುವಂತೆ ಮಾಡು ಎನ್ನುವದನ್ನ, ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನ ಪಾದವನ್ನು ದುರ್ಗೆ ನಿನ್ನ ಮೂಲಕ ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಬದುಕಿಸು ಎಂದು ಅರ್ಥ ಮಾಡುವದೋ ಅಥವಾ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನಂಘ್ರಿದುರ್ಗ (ಅಥವಾ ಅವನ ಪಾದಕಮಲದ ಊರು, ವೈಕುಂಠ) ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುವುದೋ? ಇಲ್ಲಾ ಎರಡೂ ತರಹ ಅರ್ಥೈಸಬಹುದೊ?

೩. ಎರಡನೇ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವದು ಅಂಭೃಣೀಸೂಕ್ತದ ವಿಷಯವಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಬರುವ ದೇವಿಯ ನಾನಾ ವಿಧದ ಆಯುಧಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರೀ ದುರ್ಗಾ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವೋ ಅಥವಾ ಶ್ರೀ, ಭೂ, ದುರ್ಗಾ ಎಂಬ ಮೂರು ರೂಪಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವೋ?

೪. ಮೂರನೇ ಚರಣದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಂತೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಕೇಳಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರಾಯಣದಲ್ಲಿ, ‘ಸರ್ವೌಷಧಿಯಲಿದ್ದು ಹತ ಮಾಡು ಕಾಡುವ ರೋಗಂಗಳಿಂದ’ ಎನ್ನುವ ಸಾಲಿದೆ. ಇದು ಅರ್ಥ ಸರಿ ಹೋಗುವದಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೆ? ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ‘ಸರ್ವೌಷಧಿಯಲಿದ್ದು ಹತ ಮಾಡು ಕಾಡುವ ರೋಗಂಗಳನು’ ಎಂದಿರುವದನ್ನ ನೋಡಿದ್ದೇನೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅನಿಸುತ್ತಿರುವದು ಇದು ಬಹುಶಃ ‘ಸರ್ವೌಷಧಿಯಲಿದ್ದು ಹತ ಮಾಡು ಕಾಡುವ ರೋಗಂಗಳಿಂದು’ ಎಂದಿರಬಹುದೇ ಎಂದು.

೫. ಕೊನೆಯ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ನಾ ಪೇಳುವದೇನು ಪಾಂಡವರ ಮನೋಭೀಷ್ಟೆ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವೇನು? ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅಕ್ಷೋಹಿಣಿ ಸೈನ್ಯ ಬೇಡ ‘ಕೃಷ್ಣನೇ ನಮ್ಮೆಡೆಗಿರಲಿ’ ಎಂದ ಅರ್ಜುನನ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಮನೋಭಿಷ್ಟೆಯೇ? ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದಾದರೂ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನ ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರುವರೋ?

೬. ‘ಈ ಪಂಚ ಭೌತಿಕದಲ್ಲಿ ಆವ ಸಾಧನ ಕಾಣೆ’ ಎಂದೇಕೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವರು? ‘ಮಾನವ ಜನ್ಮ ದೊಡ್ಡದು'(ಪುರಂದರದಾಸರು), ‘ಸಾಧನಕೆ ಬಗೆಗಾಣೆನೆನ್ನಬಹುದೆ'(ವಿಜಯದಾಸರು), ‘ಸಾಧನ ಶರೀರವಿದು ನೀ ದಯದಿ ಕೊಟ್ಟದ್ದು'(ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು) ಮುಂತಾದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಭಾವಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಭಾವಕ್ಕೂ ವ್ಯಾತ್ಯಾಸವೆನಿಸುವದೆ? ನನಗೇ ತೋಚುವ ಸಮಾಧಾನವೆಂದರೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ, ಪಂಚಭೌತಿಕದ ಸಾಧನೆಯ ನಿರಾಕರಣ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾದ, ‘ಅಂತಕಾಲೇ ವಿಶೇಷತಃ’ ಎನ್ನುವ ಹರಿನಾಮ, ಶ್ರೀಪತಿಯ ನಾಮ ನಾಲಿಗೆಯ ಉಳಿಯುವಂತಹ ಸಾಧನೆಗೋಸ್ಕರ ಎನ್ನುವದು. ಈ ಸಾಲು ’ಪಾಂಡವರ ಮನೋಭೀಷ್ಟ’ವನ್ನ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆಯೆ?

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಓದುವಾಗಲೂ ಕಾಡುವದಿಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿಸಿದವುಗಳಿವು. ಒತ್ತಟ್ಟಿಗಿರಲಿ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವೆ.

ಶ್ರೀದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ ಈ ಸುಳಾದಿಯನ್ನ ಓದಿದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಚರಣದ ‘ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ..’ ಎಂದು ಶುರುವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ೨೪ ರೂಪಗಳನ್ನ ಹೇಳುವಾಗ ಇವು ೨೪ ತತ್ವಾಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾದ ೨೪ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿನ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ರೂಪಗಳಲ್ಲವೇ ಅಂತ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ನಾರಾಯಣ ರೂಪ ಹಾಗೂ ಆಯಾ ರೂಪಗಳಿಂದ ಅನುಗ್ರಹಿತರಾಗುವ ತತ್ವಾಭಿಮಾನಿಗಳ ಸ್ಮರಣೆಯೂ ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ಚನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಜಯದಶಮಿಯ ದಿವಸ ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ, ಶ್ರೀ ಹರಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ವಿಜಯದಾಸರ ದುರ್ಗಾ ಸುಳಾದಿಯ ಮೂಲಕ. ದಾಸರಾಯರ, ಗುರುಗಳ,ಭಾರತಿವಾಯು ದೇವರ, ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣರ ಅನುಗ್ರಹ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮೇಲಿರಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವೆ.

[ವಿಜಯದಶಮಿಗೆ ಬರೆದದ್ದು ಹಾಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವತ್ತು ಹಾಕುತ್ತಿರುವೆ]

ಭಾವಾಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಂಗಳ…

(ಮೊನ್ನೆ ಮಧ್ವ ನವಮಿ ನಿಮಿತ್ತ ನನ್ನಪ್ಪ ಸುಮಧ್ವ ವಿಜಯದ ಶ್ಲೋಕವನ್ನೂ, ಜೊತೆಗೆ ಗೋಪಾಲದಾಸರು ಅಷ್ಟ ಭಾವ ಪುಷ್ಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರಚಿಸಿದ ಸುಳಾದಿಯನ್ನೂ ಟೈಪಿಸಿ ಕಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವೆರಡನ್ನೂ ಓದಿ, ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಲೇ ತಿರುಗಿದ ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ಈ ಪೋಸ್ಟು)

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಡುವ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿ, ಅವರ ನೇರ ಶಿಷ್ಯ  ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಪಂಡಿತಾಚಾರ್ಯರ ಮಗ, ನಾರಾಯಣ ಪಂಡಿತಾಚಾರ್ಯರ ಸುಮಧ್ವ ವಿಜಯ. ಅದರ ಒಂದು ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಪರಿಯನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಹೂವುಗಳಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದನ್ನ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದುವರೆದು, ಆಚಾರ್ಯರು ಬರೀ ಬಾಹ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹೀಗೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುವದಲ್ಲದೇ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲೂ ದೇವನನ್ನು ಅಷ್ಟ ಭಾವ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಬೆರಗು ಮೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಮರುಣಿ-ಮಣಿ-ವರ್ಣಂ ದಿವ್ಯ-ದೇಹಾಖ್ಯ-ಗೇಹೇ
ಸ್ನಪಿತಮತಿ-ಪೃಥು-ಶ್ರದ್ಧಾ-ನದೀ=ಚಿತ್ತ-ವಾರ್ಭಿಹಿ|
ನನು ಸ ಯಜತಿ ನಿತ್ಯಂ ಹೃತ್-ಸರೋಜಾಸನ-ಸ್ಥಂ
ನ ತು ಸಕ್ರುದಿತಿ ಪುಶ್ಪೈರಷ್ಟಭಿರ್ಭಾವ-ಪುಷ್ಪೈಹಿ ||೩೭||
– ಶ್ರೀ ಮಧ್ವ ವಿಜಯ. ೧೪ ನೇ ಸರ್ಗ.

ಪದ್ಮರಾಗದ ನಸುಕೆಂಬಣ್ಣದ ಭಗವಂತನನ್ನು, ದಿವ್ಯದೇಹವೆಂಬ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಕಮಲದ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನನ್ನು ಮೀಯಿಸುತ್ತ, ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಿವ ನಂಬಿಕೆಯ ನದಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ ಚಿತ್ತವೆಂಬ ನೀರಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರಲ್ಲವೆ ಅವರು ನಿತ್ಯವೂ ಎಂಟು ಬಗೆಯ ಭಾವಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ, ಬರಿದೆ ಒಮ್ಮೆ ಈ ಹೂವುಗಳಿಂದಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ.
                                    (ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವನ್ನ ಬಹುಷಃ ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯರ ಶ್ರೀ ಮಧ್ವ ವಿಜಯ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ)

ವ್ಯಾಸನಕೆರೆ ಪ್ರಭಂಜನಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥ ಸಹಿತ ಸಂಗ್ರಹದ ಸುಮಧ್ವವಿಜಯ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟ ಭಾವ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಅಹಿಂಸಾ ಪ್ರಥಮಂ ಪುಷ್ಪಂ ಪುಷ್ಪಮಿಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹಂ
ಸರ್ವಭೂತ ದಯಾ ಪುಷ್ಪಂ ಕ್ಷಮಾಪುಷ್ಪಂ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ
ಜ್ಞಾನ ಪುಷ್ಪಂ ತಪಃ ಪುಷ್ಪಂ ಧ್ಯಾನ ಪುಷ್ಪಂ ತು ಸಪ್ತಮಂ
ಸತ್ಯಂ ಚೈವಾಷ್ಟಮಂ ಪುಷ್ಪಮೇಭಿಸ್ತುಷ್ಯತಿ ಕೇಶವ

(ಅಹಿಂಸೆ, ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ, ಸರ್ವಭೂತ ದಯಾ, ಕ್ಷಮೆ, ಜ್ಞಾನ, ತಪ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಗಳೇ ಎಂಟು ಭಾವ ಪುಷ್ಪಗಳು. ಕೇಶವನು ಇವುಗಳಿಂದ ಅರ್ಚಿಸುವದರಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗುತ್ತಾನೆ)

ಈ ಎಂಟು ಪುಷ್ಪಗಳ ಕುರಿತು ಗೋಪಾಲದಾಸರು ಸುಳಾದಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದದ್ದು ಅಪ್ಪ ಇದನ್ನು ಟೈಪಿಸಿ ಈ ಮೇಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿದಾಗಲೇ.

               ಧ್ರುವ ತಾಳ
ಭಾವಾಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಂಗಳ ದೇವಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ
ಭಾವನೆಯನು ಕೇಳಿ ಭಕ್ತಜನರು
ಜೀವರಿಂದ ಈ ಧರ್ಮ ಎಂದಿಗೆ ಆದದಲ್ಲ
ದೇವನಲ್ಲೇವೆ ಇಂಥ ಗುಣಗಳುಂಟು
ಭಾವಾಷ್ಟ ಪುಷ್ಪ ಗುಣವ ದೇವನಲ್ಲಿಪ್ಪವೆಂದು
ಜೀವ ತಿಳಿದರೆ ಉದ್ಧಾರ ಉಂಟು
ಜೀವರೆಂಬುವರು ಕರ್ಮ ಬದ್ಧರು ಇನ್ನು
ದೇವನು ಕರ್ಮ ತ್ರಿಗುಣಾದಿ ರಹಿತ
ಜೀವರಿಂದಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭೇದ ಸಾಕಾರ ಹರಿ
ಯಾವತ್ತರಾದಿ ವ್ಯಾಪ್ತ ಎಣಿ ಇಲ್ಲದ ಮೂರ್ತಿ
ಪಾವನಾಂಗ ಪಾಪನಾಶ ನಿತ್ಯತೃಪ್ತಾ
ಜೀವದಿ ಜಡದಿ ಎಂದಿಗೆ ಅಗಲದೆ ಇಪ್ಪ
ಈ ವಿಧ ಶಕುತಿಯ ಈಶ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ
ದೇವರಿಗುಂಟೆಂದು ಅರಿವ ಜೀವನೆ ಬಲುಧನ್ಯ ||೧||

ಮಠ್ಯ ತಾಳ
ಬೊಮ್ಮಾಂಡವ ಸೃಜಿಸಿ ಬೊಮ್ಮನೊಳಗೆ ನಿಂತು
ಸುಮ್ಮನಸರನೆಲ್ಲ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪಾಲಿಸಿ
ಬೊಮ್ಮಾಂಡ ಅಳಿಸಿ ಬೊಮ್ಮನ ಕೊಲ್ಲುವ
ಬೊಮ್ಮಹತ್ತಿ ದೋಷವು ಎಮ್ಮಯ್ಯಗಿಲ್ಲ
ಹಮ್ಮಿನ ಹಂಸಡಿಬಿಕರ್ಯಲ್ಲಾರಾ
ನಿರ್ಮಳದಿ ಕೊಂದ ನಿರ್ಮತ್ಸರದಿಂದ
ಧರ್ಮದಿ ಈ ಪುಷ್ಪ ನಮ್ಮಯ್ಯಗೆಂದು
ಘಮ್ಮನೆ ಅರ್ಪಿಸು ಘನ ಭಕುತಿಯಲ್ಲಿ
ರಮ್ಮೆರಮಣನೆ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ಪರ
ಬೊಮ್ಮ ಒಲಿವ ಹೀಗೆ ಧರ್ಮ ಅರಿದವರಿಗೆ ||೨||

ರೂಪಕ ತಾಳ
ಎರಡೆಂಟು ಸಾಸಿರ ಅರಸಿಯರ ಕೂಡ
ಪರಿ ಪರಿ ಕ್ರೀಡಿಯ ಮಾಡಿ ನೋಡಿ ಚಲ್ವ
ತರುಳ ತನದಿ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾಸಿರಮಂದಿ
ತರುಳರ ಪಡೆದು ತಾ ಪರೀಕ್ಷಿತನಿಗೆ ಇನ್ನು
ಪರಿಣಾಮ ಮಾಡಿದವರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಎಂದು
ಸರಿ ಹೋಗುವದೇ ಇಂಥ ಚರಿಯ ಮನುಜರಿಂದ
ಹರಿಗೆ ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ ಸ್ಥಿರ ಪುಷ್ಪವೆಂತೆಂದು
ಅರಿದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಜೀವರಿಗೆ ಲೇಪಿಸದು
ಪರಮದಯಾಳು ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲ ತನ್ನ
ಆರಿದಂತೆ ಫಲವೀವಾ ಶರಣರ ಜನಕೆ ||೩||

ಝಂಪೆ ತಾಳ
ಭೂತದಯಾಪುಷ್ಪ ಭೂತೇಶಗಲ್ಲದೆ
ಭೂತಾಧಾರದಿ ಇಪ್ಪ ಭೂತರಿಗೆ ಥರವೇ
ನೀತಿಲಿ ತ್ರಿವಿಧ ಜೀವರಿಗೆ ತಾ ತಪ್ಪದೆ
ಪ್ರೀತಿಲಿ ಉಣಿಸಿ ಅಜಾತನಾಗಿ ಇಪ್ಪ
ಮಾತು ಮಾತಿಗೆ ಅನಂತ ಕರ್ಮಂಗಳು
ಜ್ಞಾತವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಳ್ಪ ಜೀವರಿಗೆ ಇದು ಸಲ್ಲ
ಭೂತರುಗಳ ಗತಿ ತಾ ತಿಳಿದು ತ್ರಿವಿಧರಿಗೆ
ನೋತಫಲವಿತ್ತು ಸಮನಾಗಿ ಇಪ್ಪುವನೆಂದು
ಈ ತೆರದಿ ತಿಳಿದು ನೀ ಭೂತದಯಾ ಪುಷ್ಪ
ಪ್ರೀತಿಯಲಿ ಅರ್ಪಿಸನ್ಯಥಾ ಚಿಂತಿಸದೆ
ದಾತ ನಮ್ಮ ಸ್ವಾಮೀ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ
ಸೋತೆನೆಂದ ಬಳಿಕ ಸಲಹದೆ ಬಿಡನು ||೪||

ತ್ರಿಪುಟ ತಾಳ
ಸರ್ವದಾ ಕ್ಷಮೆ ಪುಷ್ಪ ಸರ್ವೆಶಗಲ್ಲದೆ
ಗರ್ವ ತತ್ವದಿ ಬದ್ಧ ಜೀವರಿಗೆ ಸಲ್ಲ
ಶರ್ವನಲ್ಯಾದರು ಸಹಿಸಿಲ್ಲ ಈ ಕರ್ಮ
ಪೂರ್ವದ ಆಖ್ಯಾನ ಇದಕುಂಟು
ಸರ್ವ ಉತ್ತಮ ದೇವನಾರೆಂದು ಭೃಗು ಮುನಿ
ಸರ್ವಪೂರ್ಣ ಹರಿಯ ಎದಿಯ ವದ್ದ
ಪರ್ವತದೋಪಾದಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣವಾಗಿ
ಸರ್ವೋತ್ತಮನೆಂದು ತುತಿಸಿ ನಲಿದಾ
ನಿರ್ವ್ಯಾಜದಿಂದಲಿ ನಿತ್ಯ ಕೋಪದಿ ಖೇದ
ಗರ್ವ ತತ್ವದಿ ಬದ್ಧ ಜನರಿಗೆ ಕೂಡದು
ಸರ್ವಾನಂದ ಪೂರ್ಣ ಗೋಪಾಲವಿಠಲ
ಸರ್ವೇಶಗೀ ಪುಷ್ಪ ಅರಿವ ಜೀವನೆ ಧನ್ಯ ||೫||

ಅಟ್ಟ ತಾಳ
ದಮ ಜ್ಞಾನ ಧ್ಯಾನವು ಸಮೀಚೀನ ಪುಷ್ಪವು
ರಮೆ ಈಶಗಲ್ಲದೆ ಶ್ರಮಿಸೋ ಜೀವರಿಗಿಲ್ಲಾ
ವಮನ ಕಂಡರೆ ಅಂಜೋ ಭ್ರಮಣ ಜೀವರಿಗೆ
ದಮ ಎಂಬ ಪುಷ್ಪವು ಎಂತು ದೊರೆಯುವದಯ್ಯಾ
ಮಮತಿ ಜಡದಿ ನಿಮಿಷ ಬಿಡದೆ ಇದ್ದ
ಹಮ್ಮತಿ ಜೀವನಿಗೆ ಜ್ಞಾನಪುಷ್ಪವು ಎಂತೋ
ಕ್ಷಮಿಸಿ ನೋಡಲು ಧ್ಯಾನಪುಷ್ಪ ವೆಂಬೋದು ಅಂತು
ನಿಮಿತ್ತ ಮಾತ್ರವು ಇದು ನೀಚ ಜೀವರಗಿಲ್ಲ
ಸಮ್ಮತಿಸಿ ನೋಡಿವು ಸರ್ವೋತ್ತಮನಲ್ಲವೇ
ನಿಮಿಷ ಬಿಡದೆ ಇಪ್ಪವೆಂದು ಚಿಂತನೆ ಮಾಡೆ
ದಮಜ್ಞಾನ ಧ್ಯಾನವುಳವನಾಗುವನಾ ಜೀವ
ಸುಮನಸರೊಡಿಯ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲನು
ನಮಿಸಿ ನೆಚ್ಚಿದಂಗಿನ್ನರಿಸುವನಿದಿರಾ ||೬||

ಆದಿ ತಾಳ
ಸತ್ಯವೆಂಬುವ ಪುಷ್ಪ ಸರ್ವೆಶಗೆ ಇದು
ನಿತ್ಯ ಅನೃತ ನುಡಿವ ಜೀವಗೆ ಸಲ್ಲ
ಕತ್ತಲೆ ಒಳಗಿದ್ದ ಮತ್ತೆ ಉದಯವೆಂಬೋ
ಮಿಥ್ಯ ವಚನವಾಡಿ ಸುತ್ತುವ ಸಂಸಾರ
ಮತ್ತೆ ಇವಗೀ ಪುಷ್ಪ ಎಂತು ದೊರುವದಯ್ಯಾ
ಸತ್ಯ ಸಂಕಲ್ಪ ನಮ್ಮ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲಗೆ
ಮತ್ತೆ ನೀ ಉಂಟೆಂದು ಮನಮುಟ್ಟಿ ತಿಳಿಯೋ ||೭||

ಜತೆ
ಭೇದವಿಲ್ಲದೀ ಪುಷ್ಪ ಇಪ್ಪವು ಹರಿಯಲ್ಲಿ
ಸಾಧಿಸರ್ಚಿಸು ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ಒಲಿವಾ ||೮||

ಈ ಭಾವಾಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಗಳು ಅಂದರೆ ಅವು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಅವು ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಲುಗಳು ಅಂತ ವೈದ್ಯರು ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಗಳು ನಮ್ಮ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಅರಳಬೇಕು, ಅವನ್ನು ಅವನಿಗೇ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವದು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಿಳಿದದ್ದು.

ಗೋಪಾಲ ದಾಸರು ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವದು ಆ ಅಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಗಳು ಇರುವದು ಆ ದೇವನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಅರ್ಚಿಸು ಅಂತ. ಮೊದಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವಾಗ ಅನಿಸಿದ್ದು, ಈ ಪುಷ್ಪಗಳು ದೇವನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಎಂದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರರು ತಮ್ಮ ಭಾವ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೇ ಅನಿಸತೊಡಗಿತು.

ನಂತರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಈ ಅಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಗಳೂ ಆ ದೇವನ ಗುಣಗಳೇ ಎಂದೂ ಮತ್ತು ಅವನ ಗುಣಗಳಿಗೂ, ಅವನಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನ ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಗೋಪಾಲದಾಸರು ಅನಿಸಿತು. ಸುಮಧ್ವ ವಿಜಯದ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಭಾವಾಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವದು ಅವನ ಗುಣಗಳಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ***  ಪೂಜೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಅನಿಸಿತು.

ಮತ್ತೆ ವೈದ್ಯರ ಹತ್ತಿರ ಮಾತಾಡುವಾಗ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು, ಪೂಜೆಗೆ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಬೇಕು. ಭಾವದಲ್ಲಿ ಈ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಬೇಕು. ಇವುಗಳ ಅರಳುವಿಕೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಗುವದು ದೇವನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಜೀವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇವು ಅರಳುವದು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ (ಬ್ರಹ್ಮ ವಾಯುಗಳಲ್ಲಿ).

ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನ ದೇವರ ಪೂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಎನ್ನುವ ಶ್ಲೋಕವೊಂದರ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಇದೆ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರೊಡನೆ ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಇದನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಅದೇ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರಭಂಜನಾಚಾರ್ಯರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ನನ್ನ ಹತ್ತಿರದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿತು.

ಆರಾಧಯಾಮಿ ಮಣಿಸನ್ನಿಭಮಾತ್ಮಬಿಂಬಂ ಮಾಯಾಪುರೇ ಹೃದಯಪಂಕಜಸನ್ನಿವಿಷ್ಟಮ್
ಶ್ರದ್ಧಾನದೀವಿಮಲಚಿತ್ತಜಲಾಭಿಷೇಕಂ ಭಾವಾಷ್ಟಪುಷ್ಪವಿಧಿನಾ ಹರಿಮರ್ಚಯಾಮಿ

ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಅವರು ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ಲೋಕ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಎರಡೂ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ನಾರಾಯಣ ಪಂಡಿತರೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಎಂಟು ಪುಷ್ಪಗಳು, ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಅಸ್ತೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಅಪರಿಗ್ರಹ, ಶೌಚ, ತುಷ್ಟಿ, ಸರ್ವಸಮರ್ಪಣ.

(***ವ್ಯತಿರೇಕ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯ ಪೂಜೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸರು ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬಿಡಿ ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ, ಹೂವುಗಳಿಂದ, ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ವ್ಯತಿರೇಕ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ದೇವರನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತ, ಅವನೇ ತುಂಬಿರುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಅನ್ವಯ ಪೂಜೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ಗುಣಗಳಿಂದಲೇ ಅವನ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಈ ಅನ್ವಯ ಪೂಜೆಯ ಮುಂದುವರೆದ ಘಟ್ಟವ? ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕು.)