ಶ್ರೀರ್ಯತ್ಕಟಾಕ್ಷಬಲವತ್ಯಜಿತಂ ನಮಾಮಿ

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ದ್ವಾದಶಸ್ತೋತ್ರದ ಏಳನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ, ಹೃಷಿಕೇಶತೀರ್ಥರು ಬರೆದಿಟ್ಟ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೀಸ್ತುತಿ’ ಎಂದೂ, ದ್ವಾದಶಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿಯೂ ದಾಖಲಾಗಿದೆಯಂತೆ. ಇಲ್ಲಿ ನುಡಿ ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಸ್ತುತಿಯನ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಗೆ ತನ್ನ ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟದಿಂದಲೇ ಬಲ ತುಂಬುವ ಅಜಿತನಾಮಕ ಹರಿಯನ್ನು ನಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಗದ ತಾಯಿ ತಂದೆಯರನ್ನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಹರಿಯ ಈ ಅಜಿತ ರೂಪ ಸಮುದ್ರಮಥನವನ್ನ ಮಾಡಿಸಿದ ರೂಪವಂತೆ. ಸುರಾಸುರರನ್ನೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿ, ಆ ಇಡೀ ಸಮುದ್ರಮಥನದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅದು ನಡೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡ ಈ ಅಜಿತರೂಪದ ಹರಿಯನ್ನೇ ಸಮುದ್ರಮಥನದಿಂದೆದ್ದು ಬಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವರಿಸಿದ್ದಂತೆ. ಅಜಿತನ ರೂಪದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಬೇಕು, ಸರಿಯಾದ ಆಕರ ದೊರಕಿದಾಗ.

ಮೊದಲೊಮ್ಮೆ ‘ಮಜ್ಜಿಗೆಯೊಳಗಿನ ಬೆಣ್ಣೆಯಂತೆ’ ಎಂದು ಶುರುವಾದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತುತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬರೆದಾದ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣರ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ ಕೇಳಿದೆ ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನ. ನನ್ನ ಬಳಿಯಿರುವ ‘ಸಂಕೀರ್ಣ ಗ್ರಂಥಗಳು’ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತುತಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಓದಿ, ಇಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವೆ.

ಈ ಸ್ತುತಿಯ ಮೊದಲ ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ವಿಶ್ವಸ್ಥಿತಿಪ್ರಳಯಸರ್ಗಮಹಾವಿಭೂತಿ ವೃತ್ತಿಪ್ರಕಾಶನಿಯಮಾವೃತಿ ಬಂಧ ಮೋಕ್ಷಾಃ’ ಎಂಬ ಈ ಜಗದ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ರಮೆ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದನ್ನ ಮುಂದಿನ ನುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶದೀಕರಿಸುತ್ತ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿರುವರೇನೋ ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ನೋಡಿದರೆ ಶಿವ ತಾಂಡವವನ್ನು ಹೇಳುವ ನುಡಿ ಪ್ರಳಯದ ಬಗೆಗೂ, ಬೊಮ್ಮನ ಬಗೆಗಿನ ನುಡಿ ‘ಸರ್ಗ’ದ ಬಗೆಗೂ,  ಇರುವಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತವೆ. ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹಾಗೇ ವಿಶದೀಕರಿಸುತ್ತ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿರುವುದೇ ಹೌದೆ ಎನ್ನುವದು ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಗೆ ನಿಲುಕಿಲ್ಲ. ತಿಳಿದವರನ್ನ ಕೇಳಬೇಕು.

ನವರಾತ್ರಿಯ ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣರ ಸ್ಮರಣೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ. ನವರಾತ್ರಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬಾಳಿನಲ್ಲೂ ಸಡಗರವನ್ನು ತುಂಬಲಿ.

******

ವಿಶ್ವಸ್ಥಿತಿಪ್ರಳಯಸರ್ಗಮಹಾವಿಭೂತಿ
ವೃತ್ತಿಪ್ರಕಾಶನಿಯಮಾವೃತಿಬಂಧ ಮೋಕ್ಷಾಃ।
ಯಸ್ಯಾ ಅಪಾಂಗಲವಮಾತ್ರತ ಊರ್ಜಿತಾ ಸಾ
ಶ್ರೀರ್ಯತ್ಕಟಾಕ್ಷಬಲವತ್ಯಜಿತಂ ನಮಾಮಿ ॥ ೧ ॥

ಈ ಜಗದ ಇರವು, ಅಳಿವು, ಹುಟ್ಟು, ಐಸಿರಿ, ಬಾಳು, ತಿಳಿವು, ನಿಯಮನ, ಅಜ್ಞಾನ, ಬಂಧನ, ಬಿಡುಗಡೆ (ಮೋಕ್ಷ)ಗಳು ಯಾರ ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟದಿಂದಲುಂಟಾಗುವವೋ, ಆ ರಮೆಗೆ ತನ್ನ ಕಣ್ತುದಿಯ ನೋಟದಲೇ ಬಲ ತುಂಬುವ ಅಜಿತನಿಗೆ ನಮಿಸುವೆನು

ಬ್ರಹ್ಮೇಶಶಕ್ರರವಿಧರ್ಮಶಶಾಂಕಪೂರ್ವ
ಗೀರ್ವಾಣಸಂತತಿರಿಯಂ ಯದಪಾಂಗಲೇಶಮ್।
ಆಶ್ರಿತ್ಯ ವಿಶ್ವವಿಜಯಂ ವಿದಧಾತ್ಯಚಿಂತ್ಯಾ (ವಿಸೃಜತ್ಯಚಿಂತ್ಯಾ)
ಶ್ರೀರ್ಯತ್ಕಟಾಕ್ಷಬಲವತ್ಯಜಿತಂ ನಮಾಮಿ ॥ ೨ ॥

ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ, ಇಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಯಮ, ಚಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳ ಗಣವು ಯಾರ ಕಣ್ತುದಿನೋಟವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಜಗದಲ್ಲಿ ಗೆಲವು ಪಡೆಯುವದೋ ಅಂಥ, ತಿಳುವಿಗೆಟುಕದ ರಮೆಗೆ ಯಾರ ಕಟಾಕ್ಷದ ಬಲವೋ ಅಂಥ ಅಜಿತನಿಗೆ ನಮಿಸುವೆ.

ಧರ್ಮಾ ರ್ಥಕಾಮಸುಮತಿಪ್ರಚಯಾದ್ಯಶೇಷ
ಸನ್ಮಂಗಲಂ ವಿದಧತೇ ಯದಪಾಂಗಲೇಶಮ್।
ಆಶ್ರಿತ್ಯ ತತ್ಪ್ರಣತ ಸತ್ಪ್ರಣತಾ ಅಪೀಡ್ಯಾಃ
ಶ್ರೀರ್ಯತ್ಕಟಾಕ್ಷಬಲವತ್ಯಜಿತಂ ನಮಾಮಿ ॥ ೩ ॥

ತಮಗೆ ಮೊರೆ ಬಂದ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಒಳ್ಳೆಯ ಬುದ್ದಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯನ್ನ, ಎಲ್ಲ ಸನ್ಮಂಗಳವನ್ನ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಯಾವ ದೇವತೆಯ ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಕೊಡುವರೋ, ಆ ರಮೆಗೆ ತನ್ನ ಕಣ್ತುದಿನೋಟದಿಂದಲೇ ಬಲದುಂಬುವ ಅಜಿತನಿಗೆ ನಮಿಸುವೆನು.

ಷಡ್ ವರ್ಗ ನಿಗ್ರಹ ನಿರಸ್ತ ಸಮಸ್ತ ದೋಷಾ
ಧ್ಯಾಯಂತಿ ವಿಷ್ಣುಮೃಷಯೋ ಯದಪಾಂಗಲೇಶಮ್।
ಆಶ್ರಿತ್ಯಯಾನಪಿ ಸಮೇತ್ಯ ನ ಯಾತಿ ದುಃಖಂ
ಶ್ರ್ರೀರ್ಯತ್ಕಾಟಕ್ಷಬಲವತ್ಯಜಿತಂ ನಮಾಮಿ ॥ ೪ ॥

ಯಾರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರೆ ದುಃಖ ದೂರವಾಗುವದೋ, ಅಂಥ ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ, ದೋಷದೂರರಾದ ಋಷಿಗಳು ಯಾವ ಶ್ರೀಯ ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟದಿಂದಲೇ ವಿಷ್ಣುಧ್ಯಾನವನ್ನ ಸಾಧಿಸುವರೋ, ಅಂಥ ರಮೆಗೆ ಬಲದುಂಬುವ ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟದ ಅಜಿತನಿಗೆ ನಮಿಸುವೆನು.

ಶೇಷಾಹಿವೈರಿಶಿವಶಕ್ರಮನುಪ್ರಧಾನ
ಚಿತ್ರೋರುಕರ್ಮರಚನಂ ಯದಪಾಂಗಲೇಶಮ್।
ಆಶ್ರಿತ್ಯ ವಿಶ್ವಮಖಿಲಂ ವಿದಧಾತಿ ಧಾತಾ
ಶ್ರೀರ್ಯತ್ಕಟಾಕ್ಷಬಲವತ್ಯಜಿತಂ ನಮಾಮಿ ॥ ೫ ॥

ಶೇಷ, ಗರುಡ(ಅಹಿವೈರಿ), ಶಿವ, ಇಂದ್ರ, ಮನು ಮುಂತಾದವರ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಕೃತಿಗಳುಳ್ಳ ಈ ವಿಶ್ವವನೆಲ್ಲ ಯಾರ ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟವನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿ ರಚಿಸುವನೋ ಆ ಬೊಮ್ಮ, ಅಂಥ ರಮೆಗೆ ಬಲದುಂಬುವ ಕಟಾಕ್ಷದ ಅಜಿತನಿಗೆ ನಮಿಸುವೆ.

ಶಕ್ರೋಗ್ರದೀಧಿತಿಹಿಮಾಕರಸೂರ್ಯಸೂನು
ಪೂರ್ವಂ ನಿಹತ್ಯ ನಿಖಿಲಂ ಯದಪಾಂಗಲೇಶಮ್।
ಆಶ್ರಿತ್ಯ ನೃತ್ಯತಿ ಶಿವಃ ಪ್ರಕಟೋರು ಶಕ್ತಿಃ
ಶ್ರೀರ್ಯತ್ಕಟಾಕ್ಷಬಲವತ್ಯಜಿತಂ ನಮಾಮಿ ॥ ೬ ॥

ಯಾರ ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟದಿಂದ ಶಿವನು ಇಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಯಮ ಮೊದಲಾದ ನಿಖಿಲ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ ತಾಂಡವ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವನೋ, ಆ ರಮೆಗೆ ತನ್ನ ಕಟಾಕ್ಷದಿಂದಲೇ ಬಲವೀವ ಅಜಿತನಿಗೆ ನಮಿಸುವೆ.

ತತ್ಪಾದಪಂಕಜಮಹಾಸನತಾಮವಾಪ
ಶರ್ವಾದಿವಂದ್ಯಚರಣೋ ಯದಪಾಂಗಲೇಶಮ್।
ಆಶ್ರಿತ್ಯ ನಾಗಪತಿರನ್ಯಸುರೈರ್ದುರಾಪಾಂ
ಶ್ರೀರ್ಯತ್ಕಟಾಕ್ಷಬಲವತ್ಯಜಿತಂ ನಮಾಮಿ ॥ ೭ ॥

ಯಾರ ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟವನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿ, ಇತರ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ದುರ್ಲಭವಾದ, ಹರಿಯ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ಆಸನವೆನಿಸುವ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವನೊ ನಾಗರಾಜನಾದ ಶೇಷನು, ಆ ರಮೆಗೆ ತನ್ನ ಕಟಾಕ್ಷದಿಂದಲೆ ಬಲದುಂಬುವ ಅಜಿತನಿಗೆ ನಮಿಸುವೆನು.

ನಾಗಾರಿರುಗ್ರಬಲಪೌರುಷ ಆಪ ವಿಷ್ಣೋ
ರ್ವಾಹತ್ವಮುತ್ತಮಜವೋ ಯದಪಾಂಗಲೇಶಮ್।
ಆಶ್ರಿತ್ಯ ಶಕ್ರಮುಖದೇವಗಣೈರಚಿಂತ್ಯಂ
ಶ್ರೀರ್ಯತ್ಕಟಾಕ್ಷಬಲವತ್ಯಜಿತಂ ನಮಾಮಿ ॥ ೮ ॥

ಯಾವ ರಮೆಯ ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟದ ಬಲದಿಂದ, ಉಗ್ರಬಲ, ಪೌರುಷ, ಉತ್ತಮ ವೇಗಗಳುಳ್ಳ ಗರುಡನು ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ಯೋಚನೆಗೆ ನಿಲುಕದ ಭಗವಂತನ ವಾಹನವಾಗುವ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನೋ ಅಂಥ ರಮೆಗೆ ತನ್ನ ಕಟಾಕ್ಷದಿಂದ ಬಲ ತುಂಬುವ ಅಜಿತನಿಗೆ ನಮಿಸುವೆ.

ಆನಂದತೀರ್ಥಮುನಿಸನ್ಮುಖಪಂಕಜೋತ್ಥಂ
ಸಾಕ್ಷಾದ್ರಮಾಹರಿಮನಃಪ್ರಿಯಮುತ್ತಮಾರ್ಥಮ್।
ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪಠತ್ಯಜಿತಮಾತ್ಮನಿ ಸನ್ನಿಧಾಯ
ಯಃ ಸ್ತೋತ್ರಮೇತದಭಿಯಾತಿ ತಯೋರಭೀಷ್ಟಮ್ ॥ ೯ ॥

ಆನಂದತೀರ್ಥ ಮುನಿಗಳ ಉತ್ತಮವಾದ ಮುಖಕಮಲದಿಂದ ಬಂದ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ರಮೆ ಮತ್ತು ಹರಿಯ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ, ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುತ್ತ, ಅಜಿತನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆನೆಯುವರೋ ಅವರು ರಮಾಮಾಧವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮನೋರಥವನ್ನು ಹೊಂದುವರು.

॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಮದಾನಂದತೀರ್ಥಭಗವತ್ಪಾದಾಚಾರ್ಯವಿರಚಿತೇ ದ್ವಾದಶಸ್ತೋತ್ರೇ ಸಪ್ತಮೋsಧ್ಯಾಯಃ ॥

Advertisements

ಭಾವಾಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಂಗಳ…

(ಮೊನ್ನೆ ಮಧ್ವ ನವಮಿ ನಿಮಿತ್ತ ನನ್ನಪ್ಪ ಸುಮಧ್ವ ವಿಜಯದ ಶ್ಲೋಕವನ್ನೂ, ಜೊತೆಗೆ ಗೋಪಾಲದಾಸರು ಅಷ್ಟ ಭಾವ ಪುಷ್ಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರಚಿಸಿದ ಸುಳಾದಿಯನ್ನೂ ಟೈಪಿಸಿ ಕಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವೆರಡನ್ನೂ ಓದಿ, ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಲೇ ತಿರುಗಿದ ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ಈ ಪೋಸ್ಟು)

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಡುವ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿ, ಅವರ ನೇರ ಶಿಷ್ಯ  ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಪಂಡಿತಾಚಾರ್ಯರ ಮಗ, ನಾರಾಯಣ ಪಂಡಿತಾಚಾರ್ಯರ ಸುಮಧ್ವ ವಿಜಯ. ಅದರ ಒಂದು ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಪರಿಯನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಹೂವುಗಳಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದನ್ನ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದುವರೆದು, ಆಚಾರ್ಯರು ಬರೀ ಬಾಹ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹೀಗೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುವದಲ್ಲದೇ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲೂ ದೇವನನ್ನು ಅಷ್ಟ ಭಾವ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಬೆರಗು ಮೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತಮರುಣಿ-ಮಣಿ-ವರ್ಣಂ ದಿವ್ಯ-ದೇಹಾಖ್ಯ-ಗೇಹೇ
ಸ್ನಪಿತಮತಿ-ಪೃಥು-ಶ್ರದ್ಧಾ-ನದೀ=ಚಿತ್ತ-ವಾರ್ಭಿಹಿ|
ನನು ಸ ಯಜತಿ ನಿತ್ಯಂ ಹೃತ್-ಸರೋಜಾಸನ-ಸ್ಥಂ
ನ ತು ಸಕ್ರುದಿತಿ ಪುಶ್ಪೈರಷ್ಟಭಿರ್ಭಾವ-ಪುಷ್ಪೈಹಿ ||೩೭||
– ಶ್ರೀ ಮಧ್ವ ವಿಜಯ. ೧೪ ನೇ ಸರ್ಗ.

ಪದ್ಮರಾಗದ ನಸುಕೆಂಬಣ್ಣದ ಭಗವಂತನನ್ನು, ದಿವ್ಯದೇಹವೆಂಬ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಕಮಲದ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನನ್ನು ಮೀಯಿಸುತ್ತ, ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಿವ ನಂಬಿಕೆಯ ನದಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ ಚಿತ್ತವೆಂಬ ನೀರಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರಲ್ಲವೆ ಅವರು ನಿತ್ಯವೂ ಎಂಟು ಬಗೆಯ ಭಾವಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ, ಬರಿದೆ ಒಮ್ಮೆ ಈ ಹೂವುಗಳಿಂದಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ.
                                    (ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವನ್ನ ಬಹುಷಃ ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯರ ಶ್ರೀ ಮಧ್ವ ವಿಜಯ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ)

ವ್ಯಾಸನಕೆರೆ ಪ್ರಭಂಜನಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥ ಸಹಿತ ಸಂಗ್ರಹದ ಸುಮಧ್ವವಿಜಯ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟ ಭಾವ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಅಹಿಂಸಾ ಪ್ರಥಮಂ ಪುಷ್ಪಂ ಪುಷ್ಪಮಿಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹಂ
ಸರ್ವಭೂತ ದಯಾ ಪುಷ್ಪಂ ಕ್ಷಮಾಪುಷ್ಪಂ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ
ಜ್ಞಾನ ಪುಷ್ಪಂ ತಪಃ ಪುಷ್ಪಂ ಧ್ಯಾನ ಪುಷ್ಪಂ ತು ಸಪ್ತಮಂ
ಸತ್ಯಂ ಚೈವಾಷ್ಟಮಂ ಪುಷ್ಪಮೇಭಿಸ್ತುಷ್ಯತಿ ಕೇಶವ

(ಅಹಿಂಸೆ, ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ, ಸರ್ವಭೂತ ದಯಾ, ಕ್ಷಮೆ, ಜ್ಞಾನ, ತಪ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಗಳೇ ಎಂಟು ಭಾವ ಪುಷ್ಪಗಳು. ಕೇಶವನು ಇವುಗಳಿಂದ ಅರ್ಚಿಸುವದರಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗುತ್ತಾನೆ)

ಈ ಎಂಟು ಪುಷ್ಪಗಳ ಕುರಿತು ಗೋಪಾಲದಾಸರು ಸುಳಾದಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದದ್ದು ಅಪ್ಪ ಇದನ್ನು ಟೈಪಿಸಿ ಈ ಮೇಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿದಾಗಲೇ.

               ಧ್ರುವ ತಾಳ
ಭಾವಾಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಂಗಳ ದೇವಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ
ಭಾವನೆಯನು ಕೇಳಿ ಭಕ್ತಜನರು
ಜೀವರಿಂದ ಈ ಧರ್ಮ ಎಂದಿಗೆ ಆದದಲ್ಲ
ದೇವನಲ್ಲೇವೆ ಇಂಥ ಗುಣಗಳುಂಟು
ಭಾವಾಷ್ಟ ಪುಷ್ಪ ಗುಣವ ದೇವನಲ್ಲಿಪ್ಪವೆಂದು
ಜೀವ ತಿಳಿದರೆ ಉದ್ಧಾರ ಉಂಟು
ಜೀವರೆಂಬುವರು ಕರ್ಮ ಬದ್ಧರು ಇನ್ನು
ದೇವನು ಕರ್ಮ ತ್ರಿಗುಣಾದಿ ರಹಿತ
ಜೀವರಿಂದಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭೇದ ಸಾಕಾರ ಹರಿ
ಯಾವತ್ತರಾದಿ ವ್ಯಾಪ್ತ ಎಣಿ ಇಲ್ಲದ ಮೂರ್ತಿ
ಪಾವನಾಂಗ ಪಾಪನಾಶ ನಿತ್ಯತೃಪ್ತಾ
ಜೀವದಿ ಜಡದಿ ಎಂದಿಗೆ ಅಗಲದೆ ಇಪ್ಪ
ಈ ವಿಧ ಶಕುತಿಯ ಈಶ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ
ದೇವರಿಗುಂಟೆಂದು ಅರಿವ ಜೀವನೆ ಬಲುಧನ್ಯ ||೧||

ಮಠ್ಯ ತಾಳ
ಬೊಮ್ಮಾಂಡವ ಸೃಜಿಸಿ ಬೊಮ್ಮನೊಳಗೆ ನಿಂತು
ಸುಮ್ಮನಸರನೆಲ್ಲ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪಾಲಿಸಿ
ಬೊಮ್ಮಾಂಡ ಅಳಿಸಿ ಬೊಮ್ಮನ ಕೊಲ್ಲುವ
ಬೊಮ್ಮಹತ್ತಿ ದೋಷವು ಎಮ್ಮಯ್ಯಗಿಲ್ಲ
ಹಮ್ಮಿನ ಹಂಸಡಿಬಿಕರ್ಯಲ್ಲಾರಾ
ನಿರ್ಮಳದಿ ಕೊಂದ ನಿರ್ಮತ್ಸರದಿಂದ
ಧರ್ಮದಿ ಈ ಪುಷ್ಪ ನಮ್ಮಯ್ಯಗೆಂದು
ಘಮ್ಮನೆ ಅರ್ಪಿಸು ಘನ ಭಕುತಿಯಲ್ಲಿ
ರಮ್ಮೆರಮಣನೆ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ಪರ
ಬೊಮ್ಮ ಒಲಿವ ಹೀಗೆ ಧರ್ಮ ಅರಿದವರಿಗೆ ||೨||

ರೂಪಕ ತಾಳ
ಎರಡೆಂಟು ಸಾಸಿರ ಅರಸಿಯರ ಕೂಡ
ಪರಿ ಪರಿ ಕ್ರೀಡಿಯ ಮಾಡಿ ನೋಡಿ ಚಲ್ವ
ತರುಳ ತನದಿ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾಸಿರಮಂದಿ
ತರುಳರ ಪಡೆದು ತಾ ಪರೀಕ್ಷಿತನಿಗೆ ಇನ್ನು
ಪರಿಣಾಮ ಮಾಡಿದವರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಎಂದು
ಸರಿ ಹೋಗುವದೇ ಇಂಥ ಚರಿಯ ಮನುಜರಿಂದ
ಹರಿಗೆ ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ ಸ್ಥಿರ ಪುಷ್ಪವೆಂತೆಂದು
ಅರಿದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಜೀವರಿಗೆ ಲೇಪಿಸದು
ಪರಮದಯಾಳು ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲ ತನ್ನ
ಆರಿದಂತೆ ಫಲವೀವಾ ಶರಣರ ಜನಕೆ ||೩||

ಝಂಪೆ ತಾಳ
ಭೂತದಯಾಪುಷ್ಪ ಭೂತೇಶಗಲ್ಲದೆ
ಭೂತಾಧಾರದಿ ಇಪ್ಪ ಭೂತರಿಗೆ ಥರವೇ
ನೀತಿಲಿ ತ್ರಿವಿಧ ಜೀವರಿಗೆ ತಾ ತಪ್ಪದೆ
ಪ್ರೀತಿಲಿ ಉಣಿಸಿ ಅಜಾತನಾಗಿ ಇಪ್ಪ
ಮಾತು ಮಾತಿಗೆ ಅನಂತ ಕರ್ಮಂಗಳು
ಜ್ಞಾತವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಳ್ಪ ಜೀವರಿಗೆ ಇದು ಸಲ್ಲ
ಭೂತರುಗಳ ಗತಿ ತಾ ತಿಳಿದು ತ್ರಿವಿಧರಿಗೆ
ನೋತಫಲವಿತ್ತು ಸಮನಾಗಿ ಇಪ್ಪುವನೆಂದು
ಈ ತೆರದಿ ತಿಳಿದು ನೀ ಭೂತದಯಾ ಪುಷ್ಪ
ಪ್ರೀತಿಯಲಿ ಅರ್ಪಿಸನ್ಯಥಾ ಚಿಂತಿಸದೆ
ದಾತ ನಮ್ಮ ಸ್ವಾಮೀ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ
ಸೋತೆನೆಂದ ಬಳಿಕ ಸಲಹದೆ ಬಿಡನು ||೪||

ತ್ರಿಪುಟ ತಾಳ
ಸರ್ವದಾ ಕ್ಷಮೆ ಪುಷ್ಪ ಸರ್ವೆಶಗಲ್ಲದೆ
ಗರ್ವ ತತ್ವದಿ ಬದ್ಧ ಜೀವರಿಗೆ ಸಲ್ಲ
ಶರ್ವನಲ್ಯಾದರು ಸಹಿಸಿಲ್ಲ ಈ ಕರ್ಮ
ಪೂರ್ವದ ಆಖ್ಯಾನ ಇದಕುಂಟು
ಸರ್ವ ಉತ್ತಮ ದೇವನಾರೆಂದು ಭೃಗು ಮುನಿ
ಸರ್ವಪೂರ್ಣ ಹರಿಯ ಎದಿಯ ವದ್ದ
ಪರ್ವತದೋಪಾದಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣವಾಗಿ
ಸರ್ವೋತ್ತಮನೆಂದು ತುತಿಸಿ ನಲಿದಾ
ನಿರ್ವ್ಯಾಜದಿಂದಲಿ ನಿತ್ಯ ಕೋಪದಿ ಖೇದ
ಗರ್ವ ತತ್ವದಿ ಬದ್ಧ ಜನರಿಗೆ ಕೂಡದು
ಸರ್ವಾನಂದ ಪೂರ್ಣ ಗೋಪಾಲವಿಠಲ
ಸರ್ವೇಶಗೀ ಪುಷ್ಪ ಅರಿವ ಜೀವನೆ ಧನ್ಯ ||೫||

ಅಟ್ಟ ತಾಳ
ದಮ ಜ್ಞಾನ ಧ್ಯಾನವು ಸಮೀಚೀನ ಪುಷ್ಪವು
ರಮೆ ಈಶಗಲ್ಲದೆ ಶ್ರಮಿಸೋ ಜೀವರಿಗಿಲ್ಲಾ
ವಮನ ಕಂಡರೆ ಅಂಜೋ ಭ್ರಮಣ ಜೀವರಿಗೆ
ದಮ ಎಂಬ ಪುಷ್ಪವು ಎಂತು ದೊರೆಯುವದಯ್ಯಾ
ಮಮತಿ ಜಡದಿ ನಿಮಿಷ ಬಿಡದೆ ಇದ್ದ
ಹಮ್ಮತಿ ಜೀವನಿಗೆ ಜ್ಞಾನಪುಷ್ಪವು ಎಂತೋ
ಕ್ಷಮಿಸಿ ನೋಡಲು ಧ್ಯಾನಪುಷ್ಪ ವೆಂಬೋದು ಅಂತು
ನಿಮಿತ್ತ ಮಾತ್ರವು ಇದು ನೀಚ ಜೀವರಗಿಲ್ಲ
ಸಮ್ಮತಿಸಿ ನೋಡಿವು ಸರ್ವೋತ್ತಮನಲ್ಲವೇ
ನಿಮಿಷ ಬಿಡದೆ ಇಪ್ಪವೆಂದು ಚಿಂತನೆ ಮಾಡೆ
ದಮಜ್ಞಾನ ಧ್ಯಾನವುಳವನಾಗುವನಾ ಜೀವ
ಸುಮನಸರೊಡಿಯ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲನು
ನಮಿಸಿ ನೆಚ್ಚಿದಂಗಿನ್ನರಿಸುವನಿದಿರಾ ||೬||

ಆದಿ ತಾಳ
ಸತ್ಯವೆಂಬುವ ಪುಷ್ಪ ಸರ್ವೆಶಗೆ ಇದು
ನಿತ್ಯ ಅನೃತ ನುಡಿವ ಜೀವಗೆ ಸಲ್ಲ
ಕತ್ತಲೆ ಒಳಗಿದ್ದ ಮತ್ತೆ ಉದಯವೆಂಬೋ
ಮಿಥ್ಯ ವಚನವಾಡಿ ಸುತ್ತುವ ಸಂಸಾರ
ಮತ್ತೆ ಇವಗೀ ಪುಷ್ಪ ಎಂತು ದೊರುವದಯ್ಯಾ
ಸತ್ಯ ಸಂಕಲ್ಪ ನಮ್ಮ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲಗೆ
ಮತ್ತೆ ನೀ ಉಂಟೆಂದು ಮನಮುಟ್ಟಿ ತಿಳಿಯೋ ||೭||

ಜತೆ
ಭೇದವಿಲ್ಲದೀ ಪುಷ್ಪ ಇಪ್ಪವು ಹರಿಯಲ್ಲಿ
ಸಾಧಿಸರ್ಚಿಸು ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ಒಲಿವಾ ||೮||

ಈ ಭಾವಾಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಗಳು ಅಂದರೆ ಅವು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಅವು ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಲುಗಳು ಅಂತ ವೈದ್ಯರು ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಗಳು ನಮ್ಮ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಅರಳಬೇಕು, ಅವನ್ನು ಅವನಿಗೇ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವದು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಿಳಿದದ್ದು.

ಗೋಪಾಲ ದಾಸರು ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವದು ಆ ಅಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಗಳು ಇರುವದು ಆ ದೇವನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಅರ್ಚಿಸು ಅಂತ. ಮೊದಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವಾಗ ಅನಿಸಿದ್ದು, ಈ ಪುಷ್ಪಗಳು ದೇವನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಎಂದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರರು ತಮ್ಮ ಭಾವ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೇ ಅನಿಸತೊಡಗಿತು.

ನಂತರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಈ ಅಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಗಳೂ ಆ ದೇವನ ಗುಣಗಳೇ ಎಂದೂ ಮತ್ತು ಅವನ ಗುಣಗಳಿಗೂ, ಅವನಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನ ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಗೋಪಾಲದಾಸರು ಅನಿಸಿತು. ಸುಮಧ್ವ ವಿಜಯದ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಭಾವಾಷ್ಟ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವದು ಅವನ ಗುಣಗಳಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ***  ಪೂಜೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಅನಿಸಿತು.

ಮತ್ತೆ ವೈದ್ಯರ ಹತ್ತಿರ ಮಾತಾಡುವಾಗ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು, ಪೂಜೆಗೆ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಬೇಕು. ಭಾವದಲ್ಲಿ ಈ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಬೇಕು. ಇವುಗಳ ಅರಳುವಿಕೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಗುವದು ದೇವನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಜೀವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇವು ಅರಳುವದು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ (ಬ್ರಹ್ಮ ವಾಯುಗಳಲ್ಲಿ).

ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನ ದೇವರ ಪೂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಎನ್ನುವ ಶ್ಲೋಕವೊಂದರ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಇದೆ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರೊಡನೆ ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಇದನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಅದೇ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರಭಂಜನಾಚಾರ್ಯರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ನನ್ನ ಹತ್ತಿರದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿತು.

ಆರಾಧಯಾಮಿ ಮಣಿಸನ್ನಿಭಮಾತ್ಮಬಿಂಬಂ ಮಾಯಾಪುರೇ ಹೃದಯಪಂಕಜಸನ್ನಿವಿಷ್ಟಮ್
ಶ್ರದ್ಧಾನದೀವಿಮಲಚಿತ್ತಜಲಾಭಿಷೇಕಂ ಭಾವಾಷ್ಟಪುಷ್ಪವಿಧಿನಾ ಹರಿಮರ್ಚಯಾಮಿ

ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಅವರು ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ಲೋಕ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಎರಡೂ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ನಾರಾಯಣ ಪಂಡಿತರೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಎಂಟು ಪುಷ್ಪಗಳು, ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಅಸ್ತೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಅಪರಿಗ್ರಹ, ಶೌಚ, ತುಷ್ಟಿ, ಸರ್ವಸಮರ್ಪಣ.

(***ವ್ಯತಿರೇಕ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯ ಪೂಜೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸರು ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬಿಡಿ ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ, ಹೂವುಗಳಿಂದ, ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ವ್ಯತಿರೇಕ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ದೇವರನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತ, ಅವನೇ ತುಂಬಿರುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಅನ್ವಯ ಪೂಜೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ಗುಣಗಳಿಂದಲೇ ಅವನ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಈ ಅನ್ವಯ ಪೂಜೆಯ ಮುಂದುವರೆದ ಘಟ್ಟವ? ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕು.)