ಹೆಸರಲ್ಲೇನಿದೆ?

“ಮಾಧ್ವರೊಳಗೆ ಗಂಡು ಮಗುಗೆ ಹೆಸರಿಡಬೇಕು ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಾ ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮದಿಂದ ಒಂದು ಹೆಸರು ಇಡ್ತೀರಾ, ಇಲ್ಲಾ ಅಂದರೆ ಹನುಮಂತನ ಹೆಸರು ಇಡ್ತೀರಾ.. ನನಗಂತೂ ಯಾವತ್ತು ವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮದ ‘ಭೋತಭವ್ಯಭವತ್ಪ್ರಭುಃ’ ಅನ್ನೋ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಇಷ್ಟ ಆಗಿತ್ತು..” ಅಂತ ನನ್ನ ಗೆಳೆಯ ಹೇಳ್ತಿದ್ದರೆ, ಹೌದಲ್ಲವಾ ಹಾಗೇ ‘ಭಾರಭೃತ್ ಅಂತ ಹೆಸರು ಇಟ್ಟರೆ ಹ್ಯಾಗಿರತ್ತೆ?’ ಅಂತ ನಾನೂ ಕೇಳಿದ್ದೆ.

ಈ ಮಾತುಕತೆ ಆಗಿದ್ದು ನನ್ನ ಮಗ ಹುಟ್ಟಲು ಇನ್ನೂ ಮೂರೋ ನಾಲ್ಕೋ ತಿಂಗಳು ಉಳಿದಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ದಿನ ಊಟಕ್ಕೆ ಭೆಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಂಜು ಮತ್ತು ನನ್ನ ನಡುವೆ.  ಮಂಜು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜವೇ. ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ, ಅಪ್ಪ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಂದಿರು ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇಟ್ಟಿರುವದು ಹನುಮಪ್ಪನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೇ. ನಮ್ಮಪ್ಪನ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನ ಮಗ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಮಗನಿಗೆ ಇಟ್ಟದ್ದು ಹನುಮಪ್ಪನ  ಹೆಸರನ್ನೇ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದ್ರೆ ನಮ್ಮ ತಾತ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹನುಮಪ್ಪನ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಮಂತ್ರಾಲಯದ ರಾಯರ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದ ತಾತ ರಾಯರ ಹೆಸರನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಮಗನಿಗೆ ಇಟ್ಟರೆ ಅವರಣ್ಣ ತಮ್ಮ ಅಪ್ಪನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

What’s in a name? that which we call a rose
By any other name would smell as sweet;
– William Shakespeare

ಅಂತ ಶೇಕ್ಸಪಿಯರ್ ಹೇಳಿದಂತೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇನಿದೆ ಆಲ್ವಾ? ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹೆಸರು ಏನಿದ್ದರೆ ಏನು? ಏನೋ ಒಂದು ಹೆಸರು. ಮೊದಲೆಲ್ಲ ಕಲ್ಲಪ್ಪ, ಕಲ್ಲವ್ವ, ಗುಂಡಪ್ಪ, ಗುಂಡವ್ವ, ಅಡಿವೆಪ್ಪ, ಅಡಿವೆಮ್ಮ ಅಂತೆಲ್ಲ ಹೆಸರಿಡತಿದ್ದರು. ಸಂಸ್ಕೃತ ನಿಘಂಟು ನೋಡಿ, ಮನೇಕಾ ಗಾಂಧಿಯ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇಮ್ಸ್ ಪುಸ್ತಕ ನೋಡಿ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ಟೆಲ್ಲ ಜಾಲಾಡಿಸಿ ಹೆಸರಿಡೋ ಹುಕಿ ಈಗ. ಯಾವುದೇ ಮೂಲದಿಂದ ಹೊಸತೊಂದು ಹೆಸರು ಸಿಕ್ಕರೆ ತುಂಬ ಖುಷಿ! ನನ್ನ ಭಾವ ಮೈದನ ಅವನ ಮಗನಿಗೆ ಹೆಸರಿಡೋ ಕಾಲಕ್ಕೆ ‘ದೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಶಂಖದ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಅಂತೆ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲೂ ಸಿಗ್ತಾ ಇಲ್ಲಾ ಆ ಹೆಸರು’ ಅಂತ ಬಹಳಷ್ಟು ಹುಡುಕಾಡಿದ್ದ.

ನಾವು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹೆಸರಿಡಲಿಕ್ಕೆ, ದೇವರ ಹೆಸರು ಇರಲಿ ಅಂತ ಅವುಗಳನ್ನ ಹುಡುಕಿದರೆ, ದೇವರಿಗೆ ಯಾರು ಹೆಸರಿಟ್ಟವರು? ಅತಗ ಅಪ್ಪ ಇಲ್ಲ ಅಮ್ಮ ಇಲ್ಲ. ದಾಸರು ‘ನಿನ್ನಂಥ ಸ್ವಾಮಿ ಎನಗುಂಟು ನಿನಗಿಲ್ಲ, ನಿನ್ನಂಥ ತಂದೆ ಎನಗುಂಟು ನಿನಗಿಲ್ಲ’ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಾ ‘ನಿನ್ನರಸಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎನ್ನ ತಾಯಿ ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯ ತೋರೋ’ ಅಂತ ಹಾಡೇ ಮಾಡಿದ್ದಾರಲ್ಲವೆ? ಅಂಥಾದ್ದರಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಗಟ್ಟಲೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನ ಯಾರಿಟ್ಟರು?

ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಆರಂಭದೊಳಗ ಕ್ಲೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ  ಭೀಷ್ಮಾಚಾರ್ಯರು. ‘ಯಾನಿ ನಾಮಾನಿ ಗೌಣಾನಿ ವಿಖ್ಯಾತಾನಿ ಮಹಾತ್ಮನಃ।  ಋಷಿಭಿಃ ಪರಿಗೀತಾನಿ ತಾನಿ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭೋತಯೇ॥’ ಅಂತ. ಗೌಣಾನಿ ಎಂದರೆ ಗೌಣ ಅಥವಾ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲದ್ವು ಅಂತಲ್ಲ ಮತ್ತೆ. ಗೌಣ ನಾಮ ಅಂದರ ಗುಣಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಅಂತ. ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಭಕ್ತರು, ಋಷಿಗಳು, ಮಹಾತ್ಮರು ಕಂಡ, ಹಾಡಿದ ಗುಣಗಳು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಅವರಿಟ್ಟ ಹೆಸರುಗಳು ಅವು. ದೇವರ ಗುಣ ರೂಪ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಇಲ್ಲವಂತೆ.

ಇದೇ ವಿಷಯನ್ನ ವಾದಿರಾಜರು ರುಕ್ಮಿಣೀಶ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾಗಿ ತಿಳಿಸ್ತಾರೆ. ಚತುರ್ಭುಜನಾಗಿ, ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದಾ, ಪದ್ಮಧಾರಿಯಾಗಿ ದರ್ಶನ ಕೊಟ್ಟು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ, ಮುಂದೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವದನ್ನ ಹೇಳಿ, ನಂತರ ತಮ್ಮ  ಮಡಿಲ ಮಗುವಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳು ನಾವು ಎಂದು ಲೋಕ ಕರೆಯುವದರಿಂದ, ಹಾಗೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿಬಿಡುವದರಿಂದ ಪಾಪ ಬರುವುದೇನೋ ಎಂದು ದೇವಕಿ, ವಸುದೇವರಿಗೆ ಹೆದರಿಕೆಯಾಯಿತಂತೆ.  ಆ ಹೆದರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿರಾಜರು ಹೇಳುವದು,

ಯ ಏಷ ಪುತ್ಸಂಜ್ಜ್ಞಿತ ನಾರಕಸ್ಥಾನ್
ಜನಾನ್ ಸ್ವನಾಮ ಸ್ಮರಣೇನ ಪಾತಿ
ಸ ದೃಷ್ಟಿಗಃ ಸನ್ವಸುದೇವ ಪತ್ನ್ಯಾಃ
ಕಥಂ ನ ಪುತ್ರಃ ಶತಪತ್ರನೇತ್ರಃ
(ಪುನ್ನಾಮ ನರಕದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡುವವನು ಪುತ್ರ. ಯಾವ ಈ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಪುನ್ನಾಮ ನರಕದಲ್ಲಿ ನರಳುವ ಜನರನ್ನು ತನ್ನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೋ, ಈ ಕಮಲದಂತೆ ವಿಶಾಲನಯನನಾದ ಅದೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ವಸುದೇವ ಪತ್ನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಪುತ್ರನಾಗಲಾರನು?)

ಯದೀಯ ರೂಪಂ ಪ್ರಕಟೀಕರೋತಿ
ಪಿತಾ ಸ ತಸ್ಯೇತಿ ಹಿ ವೇದವಾದಃ
ತಥಾ ವಿಧಸ್ಯಾನಕದುಂದುಭೇಸ್ತ
ತ್ಪಿತೃತ್ವಮಪ್ಯಸ್ತು ನ ತೇನ ಹಾನಿಃ
(“ಯಾವನು ಯಾವನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಮಾಡುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನು ಅವನಿಗೆ ತಂದೆಯು” ಎಂಬುದಾಗಿ ವೇದ ಸಾರುತ್ತದೆ. ಅದರಂತೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಆನಕದುಂದುಭಿಗೆ (ವಸುದೇವನಿಗೆ) ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪಿತ್ರತ್ವವೂ ಇರಲಿ. ಅದರಿಂದ ಯಾವ ಹಾನಿಯೂ ಇಲ್ಲ)

ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ದೇವರ ಹೆಸರು ಯಾಕಿಡೋದು? ಏನೋ ಛಂದ ಅನಿಸಿತು ಅಂತ, ಇಷ್ಟ ದೇವರು ಅಂತ, ಆಯಾ ದೇವರ ಹೆಸರು ಇಡೋದು. ಅಥವಾ ಆ ಹೆಸರು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಮುನ್ನಿನ ದೊಡ್ಡವರ ತರಹ ಗುಣವಂತ/ಗುಣವಂತೆ ಆಗಲಿ ಮಗು, ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದವಿರಲಿ, ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಯೂ ಇರಲಿ, ಅನ್ನೋ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೂ ಇಡಬಹುದು. ನಾರಾಯಣ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿಟ್ಟ ಅಜಾಮಿಳ ಕಡೆಗಾಲಕ್ಕೆ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಕರೆದು ಸದ್ಗತಿ ಪಡೆದ ಕತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೇ ಇದೆಯಲ್ಲವೇ?

ಹಾಗೆ ಇಡುವ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲೂ ಹೊಸ ಹೊಸ ಹೆಸರಿರಲಿ, ವಿಶೇಷ ಹೆಸರಿರಲಿ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಿಗ್ತಾ ಇದೆ ಅಂತ ಅನಿಸಬಹುದು. ನಮ್ಮಮ್ಮಂಗೆ ಒಬ್ಬರು ಕೇಳಿದ್ದರಂತೆ, ‘ಅಲ್ಲರೀ ವೈನೀ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು ಮತ್ತ ನಿಮ್ಮ ಮನಿಯವರ ಹೆಸರು ಎರಡೂ ವಿಶೇಷ ಅವ, ಆದರ ಯಾಕ ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀವು ಕಾಮನ್ ಹೆಸರು ಇಟ್ಟೀರಿ?’ ಅಂತ. ಪಾಪ ಹಿಂಗೆಲ್ಲ ವಿಚಾರನೇ ಮಾಡಿರದಿದ್ದ ನಮ್ಮಮ್ಮಗ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು ಅಂತ ತಿಳಿಯಲೇ ಇಲ್ಲವಂತೆ.

ನಮ್ಮಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಅವರ ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಹೆಸರಿಟ್ಟದ್ದರಂತೆ. ಆದರಂತೆ ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕುಕನೂರಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಗೌರವಿಸುವ ರಂಗಣ್ಣ ಮಾಸ್ತರು ‘ಸುಕನ್ಯಾ’ ಅಂತ ನಾಟಕ ಬರದಿದ್ದರಂತೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ‘ಇಕಿಗೆ ಸುಕನ್ಯಾ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಿ’ ಅಂತ ಅವರು ಹೇಳಿ ಸುಕನ್ಯಾ ಅನ್ನೋ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಿಸಿದರು. ನಮ್ಮಪ್ಪಗೆ ಅವರಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ ಇಟ್ಟ ಹೆಸರು ಇಂದಿರೇಶ ಅಂತ. ಅದಕ್ಕೇನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಇವರು, ಮಕ್ಕಳಾದ ನಮಗೆ ಅನಿಲ, ವಿದ್ಯಾ, ಬದರಿ ಅಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನಿಸೋ ಹೆಸರಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟೆವಲ್ಲ ಅಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಳಹಳಿ ಆಯ್ತು ಅನಸ್ತದ ಅಮ್ಮಗ. ತಮಾಷೆ ಅಂದರ ನನಗ ಹೆಣ್ಣುಕೊಟ್ಟ ಮಾವ ಅಂದರೆ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಅಪ್ಪನೂ ‘ಹೀಗೆ ಏನೋ ಪಲ್ಲವಿ ಅನ್ನೋ ಹೆಸರು ಇಕಿ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಚೊಲೋ ಹೆಸರು ಅಂತ ಇಟ್ಟುಬಿಟ್ವಿರಿ ಈಗೇನು ಅದು ಕಾಮನ್ ಹೆಸರಾಗಿಬಿಟ್ಟದ!’ ಅಂತ ಅಂದಿದ್ದರು. ಅದೂ ನಿಜವೇ. ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅನಿಸಿತು ಅಂತ ಎಲ್ಲಾರೂ ಅದೇ ಹೆಸರಿಟ್ಟರೆ ಅದರ ವಿಶೇಷತೆ ಕಳೆದು ಸಾಮಾನ್ಯ  ಅನಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಶುರು ಆಗೇ ಬಿಡುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲವೇ?

‘ಬದರಿ ನಾರಾಯಣ’ ಅಂತ ಎರಡೆರಡು ಹೆಸರು ಹೊಂದಿರುವ ನನ್ನ ತಮ್ಮ ಸ್ಪೇಷಲ್ಲಾಗಿದ್ದ ತಾತನಿಗೆ. ತಾವು ಮಾಡಿ ಬಂದ ಬದರಿ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ‘ನಾರಾಯಣ’ ಹೆಸರಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ನೆನಪನ್ನೂ ತರುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತಾತನ ಮುದ್ದಿನ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿದ್ದ 🙂 ಇನ್ನು ತಂಗಿ ವಿದ್ಯಾಳೂ ಒಮ್ಮೆ ‘ನನ್ನ ಹೆಸರು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲಾರ ನೋಟ್ ಬುಕ್ಕಿನ ಮೇಲೂ ಇರ್ತದ’ ಅಂತ ಚಾಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಳು. ನನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೇನೂ ತಕರಾರಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಅನಿಲ ಅಂದರೆ ಗಾಳಿ, ವಾಯು ಹಾಗೂ  ಹನುಮಪ್ಪನ ಹೆಸರು ಅನ್ನೋದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ. ಕೆಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈಶಾವಾಸ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿಗೆ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಭಾಷ್ಯದ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದವನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವಾಗ ಈ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದು ಖುಷಿಯಾಯಿತು. ‘ಅನಿಲನಾದ, ಅಕಾರಶಬ್ದವಾಚ್ಯನಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನೇ ನೀಲ ಎಂದರೆ ನಿಲಯನ, ಆಶ್ರಯನಾಗಿ ಉಳ್ಳ, ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರಾಶ್ರಿತನಾದ ವಾಯು’ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವಂತೆ ಅನಿಲ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿಗೆ. ಇದನ್ನೇ ದಾಸರ ಸುಳಾದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ವಾಯುವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುವ ಮಾತು ‘ಹರಿಯ ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಆವಾಸನೆನಿಸುವಿ’ ಅಂತ.

ಮಗನ ಹೆಸರಿನಿಂದ  ಶುರು ಮಾಡಿ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಬರೆದೆ, ಆದರೆ ಮಗನಿಗೆ ಇಟ್ಟ ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ತಿಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಇನ್ನೂ! ಇನ್ನೂ ಏನೆಲ್ಲಾ ವಿಷಯ ಬರೆಯಬಹುದು ಈ ಹೆಸರುಗಳ ಸುತ್ತ. ಇರಲಿ, ಅದನ್ನೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹೇಳಿ ಈ ನಾಮ ಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಮಂಗಳ ಹಾಡುವೆ.

ಮಗ ಹುಟ್ಟುವದಕ್ಕೂ ಬಹಳ ಮುನ್ನ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದಲ್ಲಿ ‘ಪಾಹಿ ಕಲ್ಕಿ ಸುತೇಜ ದಾಸನೆ..’ ಎಂದು ನೂರು ಋಜುಗಣಸ್ಥರ ಹೆಸರು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಹೆಸರು ಸುವೀರ. ಬಹುಶಃ ಅದನ್ನು ಹಾಗೇ ಓದಿ ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅವತ್ತು ಪ್ರತಿ ನುಡಿಗೆ ಪ್ರಭಂಜನಾಚಾರ್ಯರು ಬರೆದ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಓದುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ ಅರ್ಥ, ‘ಕೈಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಯಮೇನ ಪೋರೈಸುವದರಿಂದ ಸುವೀರ.’ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರೀ ಆರಂಭಶೋರನಾದ ನನಗೆ, ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ನೇಮದಿಂದ ಮುಗಿಸುವ ಸುವೀರ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಚನ್ನಾಗಿದೆ ಅನಿಸಿ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಅದನ್ನೇ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೂ ಹೇಳಿದ್ದೆ. ಮಗ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾದಾಗ ನನ್ನ ತಲೆಗೆ ಬಂದ ಹೆಸರು ಇದೇ. ಜೊತೆಗೆ ‘ಮಯೂಖ’ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರೂ ಇಡಬಹುದು ಅಂತ ಅನಿಸಿತ್ತು. ‘ಹಿಡದ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸೋ ಅಂಥವ’ ಅನ್ನೋ ಅರ್ಥದ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಋಜುಗಣದವರ ಹೆಸರು ಅನ್ನೂ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೂ ಗೆದ್ದದ್ದು ಸುವೀರನೇ.

ಹಿಂಗೆ ಹೆಸರಿಟ್ಟೆ ಅಂತ ತಿಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅದೇ ಮಂಜು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿನ್ನ ಮಗ ಬೆಂಗಾಲದ ಕಡೆಗೇನಾದ್ರೂ ಹೋದರೆ ಸುಬೀರ್ ಆಗ್ತಾನಲ್ಲೋ ಅಂತ 🙂 ಆಮೇಲೆ ನೋಡಿದ್ರೆ ಅಭಿಮಾನ್ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್ ಹೆಸರು ಅದೇ, ಸುಬೀರ್ ಕುಮಾರ್!! ‘ಇರಲಿ, ಯಾಕಿರವಲ್ದ್ಯಾಕ’ 🙂

ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಐದು ವರ್ಷಗಳಾದವು ಇವತ್ತಿಗೆ. ಮಗನಿಗೆ ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. ‘ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗೆಲವೊ ಚಿಣ್ಣ ನೀನು’ ಎನ್ನುವ ವಿಜಯದಾಸರ, ಗುರು ಹಿರಿಯರ, ಹರಿವಾಯುಗುರುಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದ, ಅನುಗ್ರಹವಿರಲಿ ಅವನ ಮೇಲೆ. ಅಮ್ಮ ಅಪ್ಪಂದಿರದ್ದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವ ಕೆಟ್ಟ ದೃಷ್ಟಿ ತಾಕದಿರಲಿ. ಉತ್ತರೋತ್ತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ ಎನ್ನುವ ಹಾರೈಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ಶ್ವಾಸ ಸಂಧಿಯ ಈ ನುಡಿಯಿಂದ ಬೇಸರದೆ ಹಂಸ ಮಂತ್ರ ಜಪ ಮಾಡಿಸುವ ಶ್ವಾಸ ದೇವಗೆ, ಅವನಂತರ್ಯಾಮಿ ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ವಂದನೆ.  ‘ಯಸ್ಮಿನ್ನಪೋ ಮಾತರಿಶ್ವಾ ದದಾತಿ..’

ಭಾರತೀಶನು ಘಳಿಗೆಯೊಳು ಮು
ನ್ನೂರರವತ್ತುಸಿರ ಜಪಗಳ
ತಾ ರಚಿಸುವನು ಸರ್ವಜೀವರೊಳಗಿರ್ದು ಬೇಸರದೆ।
ಕಾರುಣಿಕ ಅವರವರ ಸಾಧನ
ಪೂರಯಿಸಿ ಭೂ ನರಕ ಸ್ವರ್ಗವ
ಸೇರಿಸುವ ಸರ್ವಜ್ಞ ಸಕಲೇಷ್ಟಪ್ರದಾಯಕನು ॥
– ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ, ಶ್ವಾಸ ಸಂಧಿ, ಪದ್ಯ ೧

ಅವತಾರ್

ಜಾಗರಸ್ವಪ್ನಂಗಳೊಳು ವರ
ಭೋಗಿಶಯನ ಬಹುಪ್ರಕಾರ ವಿ
ಭಾಗಗೈಸಿ ನಿರಂಶಜೀವರ ಚಿಚ್ಛರೀರವನು
ಭೋಗವಿತ್ತು ಸುಷುಪ್ತಿಕಾಲದಿ
ಸಾಗರವ ನದಿ ಕೂಡುವಂತೆ ವಿ
ಯೋಗರಹಿತನು ಅಂಶಗಳ ಏಕತ್ರವೈದಿಸುವ
                                            – ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ – ೩-೮

ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಮರೂನನ ಅವತಾರ್ ಸಿನೇಮಾ ಇವತ್ತು ನೋಡಿದ್ದಾಯ್ತು, ಅದೂ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ. ೩ಡಿ ಸ್ಕ್ರೀನಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆ ನೋಡಲಿಲ್ಲ ಅವಾಗ ಅಂತನಿಸಿತು. ಮನುಷ್ಯರು ಒಂದು ಕಡೆ ವಿಶೇಷ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಅವತರಿಸುವದು, ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಮಲಗುವದು, ಅಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಏಳುವದು ಎಲ್ಲ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ಈ ನುಡಿ ನೆನಪಾಯ್ತು.

ಪ್ರಾಕೃತವೆ ತಾ ಸಂಸ್ಕೃತವೆನಿಸಿ…

ಆದರುಶವ ಗತಾಕ್ಷ ಭಾಷಾ
ಭೇದದಿಂದಲಿ ಕರೆಯಲದನು ನಿ
ಷೇಧಗೈದವಲೋಕಿಸದೆ ಬಿಡುವರೆ ವಿವೇಕಿಗಳು
ಮಾಧವನ ಗುಣ ಪೇಳ್ವ ಪ್ರಾಕೃತ
ವಾದರೆಯು ಸರಿ ಕೇಳಿ ಪರಮಾ
ಹ್ಲಾದಬಡದಿಪ್ಪರೆ ನಿರಂತರ ಬಲ್ಲ ಕೋವಿದರು

ಭಾಸ್ಕರನ ಮಂಡಲವ ಕಂಡು ನ
ಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮೋದಿಸದೆ ದ್ವೇಷದಿ
ತಸ್ಕರನು ನಿಂದಿಸಲು ಕುಂದಹದೇ ದಿವಾಕರಗೆ
ಸಂಸ್ಕೃತವಿದಲ್ಲೆಂದು ಕುಹಕ ತಿ
ರಸ್ಕರಿಸಲೇನಹುದು ಭಕ್ತಿ ಪು
ರಸ್ಕರದಿ ಕೇಳ್ವರಿಗೆ ಒಲಿವನು ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷ ಸದಾ

ಪತಿತನ ಕಪಾಲದಲಿ ಭಾಗೀ
ರಥಿಯ ಜಲವಿರೆ ಪೇಯವೆನಿಪದೆ
ಇತರ ಕವಿನಿರ್ಮಿತ ಕುಕಾವ್ಯಾಶ್ರಾವ್ಯಬುಧರಿಂದ
ಕೃತಿಪತಿಕಥಾನ್ವಿತವೆನಿಪ ಪ್ರಾ
ಕೃತವೆ ತಾ ಸಂಸ್ಕೃತವೆನಿಸಿ ಸ
ದ್ಗತಿಯನೀವುದು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಕೇಳಿ ಪೇಳ್ವರಿಗೆ

ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ – ಸಂಧಿ ೧೭, ನುಡಿ ೩೪,೩೫,೩೬

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಪದ ಮಾಡುವದಿರಲಿ, ದೇವರ ಪೂಜೆ ವೇಳೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡಿದರೂ ಮೈಲಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಪದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವರು ದಾಸರುಗಳು. ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಚಾರ್ಯರು ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಮಡಿ ಮೈಲಿಗೆ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವರು. ವಿಜಯದಾಸರ, ಗೋಪಾಲದಾಸರ ಮೂಲಕ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರಾದವರು, ಕನ್ನಡವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡವರು. ಅವರ ಮೇರು ಕೃತಿ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದೇವರನಾಮವೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವವರಿಗೆ ಹಲವು ಕಡೆ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಧಿ ೧೭ರ ಈ ಮೇಲಿನ ಮೂರು ನುಡಿಗಳು ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೂ ಸಾರ್ಥಕವೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ನುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಷ್ಟಿಯಾಗಿ, ಸಮಷ್ಟಿಯಾಗಿ, ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥವೇನಾದರೂ ಇದೆಯೆ? ತಿಳಿದವರನ್ನು ಕೇಳಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಕಳೆದ ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರವನ್ನು ಪಠಿಸಿದೆ. ಎಷ್ಟೋ ದಿವಸಗಳಾಗಿತ್ತು ಆದ್ಯಂತವಾಗಿ ಪಠಿಸಿ. ಈ ಬಾರಿಯ ಓದಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸನಕೆರೆ ಪ್ರಭಂಜನಾಚಾರ್ಯರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕ. ಪ್ರತಿ ನುಡಿಗೂ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಈ ಪುಸ್ತಕದ ವಿಶೇಷ. ಬಹಳಷ್ಟು ದಿನಗಳ (ವರ್ಷಗಳೇ ಆಗಿತ್ತೇನೋ) ನಂತರದ ಈ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಡವು. ಎಷ್ಟೋ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿರುವೆ, ನೋಡಿ ನಿಮಗೆಷ್ಟು ಗೊತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಃ)

(ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಸಂಪದದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಕೆಲವು ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದೆ. ಆ ಕೊಂಡಿ ಇಲ್ಲಿದೆ)

(ಪ್ರಾಕೃತವು ಸಂಸ್ಕೃತವೇ ಆಗುವದು ಅಂದರೆ ದೇವರು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕರೆದರೆ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತಾನೆಯೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಬರಬಹುದು. ಹಾಗೆ ಬಂದರೆ ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷದ ಈ ಕತೆ ಒಂದಷ್ಟು ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು ಃ) )

ಚಳಿವೆಟ್ಟಳಿಯ
ನುಡಿವೆಣ್ಣಿನಾಣ್ಮಾಂಡ (೨/೨೭ – ಸಂಧಿ/ನುಡಿ)
ಕುಂಭಿಣಿಜೆಯಾಣ್ಮ (೧೯/೩೨)
ಸಗ್ಗವೊಳೆಯಾಣ್ಮಾಲಯ (೨೨/೨೧)
ಬಾನ್ನವಿರಸಖ (೨೨/೨೧)
ಪೊಂಬಸಿರ (೨೪/೩೨)
ಪಾಪಾಟವಿ (೨೨/೨೨)
ಬವರ
ಮೈಗಣ್ಣ
ಪಣೆಗಣ್ಣ (೨೪/೧೪)
ಎಣ್ದೆಸೆ (೧೭/೧೩, ೯/೨೦)
ಏಣಲಾಂಛನ (೧೭/೭)
ಪೊಂಬಕ್ಕಿದೇರ
ಸೊನ್ನೊಡಲ (೨೪/೧೪)
ಬಾಕುಳಿಕ (೨೨/೭) (ನನಗೆ ಬಹಳ ವಿಶೇಷವೆನಿಸಿದ ಶಬ್ದವಿದು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬರೆಯಬೇಕು)
ಕಾರೊಡಲ (೨೫/೩೪)
ಸೊನ್ನಗದಿರ (೩೦/೧೪)
ಕುಣಪ (೨೫/೨)
ಬಂಡುಣಿ
ಎಲರುಣಿ
ತಾವರೆಗಂದ (೨೨/೧೨)
ಬಾಂದೊರೆ (೨೨/೧೨)
ಎಲರುಮಿತ್ರ (೨೪/೧೫)
ಬಾಂಬೊಳೆ (೨೩/೧೫)

ಹರಿದಾಸರು ಕಂಡ ಶಿವ – ಶಿವರಾತ್ರಿಗೆ ಶಿವಸ್ಮರಣೆ…

ವಾಮದೇವ ವಿರಿಂಚಿ ತನಯ ಉ
ಮಾಮನೋಹರ ಉಗ್ರ ಧೂರ್ಜಟಿ
ಸಾಮಜಾಜಿನವಸನ ಭೂಷಣ ಸುಮನಸೋತ್ತಂಸ
ಕಾಮಹರ ಕೈಲಾಸ ಮಂದಿರ
ಸೋಮಸೂರ್ಯಾನಳವಿಲೋಚನ
ಕಾಮಿತಪ್ರದ ಕರುಣಿಸೆಮಗೆ ಸದಾ ಸುಮಂಗಳವ

ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು ಹರಿಕಥಾಮೃತ ಸಾರದ ನಾಂದಿ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಹನ್ನೊಂದು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಚಮತ್ಕಾರಿಕವಾಗಿ ಹೆಣೆದು ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿ ಸದಾ ಸುಮಂಗಳವನ್ನು ಕೊಡು ಎಂದು ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಪದ್ಯ ಇದು.

ಹರಿದಾಸರೆಲ್ಲ ಹರಿಯ ದಾಸರು, ವೈಷ್ಣವರು. ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶೈವ-ವೈಷ್ಣವ ದ್ವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಶಿವದ್ವೇಶವಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಶಿವ ಅವರಿಗೆ ಪರಮ ವೈಷ್ಣವ, ವಾಮದೇವ. ಶಿವ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವವನಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವನೇ ಮುಂದೆ ಶೇಷನಾಗಿ ತನ್ನ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವವ. ಅವನು ನರೋತ್ತಮ, ಉಳಿದವರಿಗೆಲ್ಲ ಮುಕ್ತಿಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವವನೂ ಹೌದು. ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ಜಟಾ ಜೂಟಿಯಾಗಿ ಕಾಶಿಯ ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನಂತೆ. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಯುವವರ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಮುಕ್ತಿ ಪಥದೆಡೆಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನಂತೆ. ಹರನೊಳಗೆ ನಿಂತು ಪ್ರಳಯವನ್ನು ನಡೆಸುವಾತನೂ ಶ್ರೀ ಹರಿಯೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಒಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಳಯ ಶಿವನ ತಾಂಡವವಾದರೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ಮಾಡುವವ ನರಸಿಂಹ, ಅವನೂ ಸೋಮಸೂರ್ಯಾನಳವಿಲೋಚನನೆ! ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸರು ಅದೇ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ  ಇನ್ನೊಂದು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ,

ಜಗವನೆಲ್ಲವ ನಿರ್ಮಿಸುವ ನಾ
ಲ್ಮೊಗನೊಳಗೆ ತಾನಿದ್ದು ಸಲಹುವ
ಗಗನಕೇಶನೊಳಿದ್ದು ಸಂಹರಿಸುವನು ಲೋಕಗಳ
ಸ್ವಗತಭೇದವಿವರ್ಜಿತನು ಸ
ರ್ವಗ ಸದಾನಂದೈಕದೇಹನು
ಬಗೆಬಗೆಯ ನಾಮದಲಿ ಕರೆಸುವ ಭಕುತರನು ಪೊರೆವ

ಗರುಡ ಶೇಷರೊಡನೆ ಶಿವ ಅಹಂಕಾರ ತತ್ವದ ಅಭಿಮಾನಿ. ಆಚಾರ್ಯ ಮಧ್ವರ ತತ್ವವಾದದಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರದ ಅಳಿವು ಎಂದರೆ ನಾನೇ ಎನ್ನುವ ಯಥಾರ್ಥವಲ್ಲದ ಅಹಂಕಾರದ ಅಳಿವು. ನಾನು ಎನ್ನುವ ತನ್ನತನದ ಅರಿವಿನ ಸಾತ್ವಿಕ ಅಹಂಕಾರ ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನದ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸುವಂಥದ್ದು. ತನ್ನನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಕಲ ವಿಶ್ವದ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ತುಂಬಿದ ತತ್ವದ ಅಚಿಂತ್ಯಾದ್ಭುತ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಂಥದ್ದು. ವಾದಿರಾಜರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪದದಲ್ಲಿ ಮಾಧವನನ್ನು ತೋರು ಎಂದು ಬೇಡುವದು ಅದೇ ಅಹಂಕಾರಾಭಿಮಾನಿ ರುದ್ರನನ್ನ. ಮಾಧವನನ್ನೇ ತೋರು ಎಂದೇಕೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಹೊಳೆದದ್ದು, ಅಹಂಕಾರ ತತ್ವದ ಅಭಿಮಾನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ-ನಾರಾಯಣ ರೂಪವೆಂದರೆ ಕಮಲಾ-ಮಾಧವ ರೂಪ ಎಂಬುದು.

ಧವಳ ಗಂಗೆಯ ಗಂಗಾಧರ ಮಹಾಲಿಂಗ ಮಾ
ಧವನ ತೋರೋ ಗುರುಕುಲೋತ್ತುಂಗಾ

ಅರ್ಚಿಸಿದವರಿಗಭೀಷ್ಟವ ಕೊಡುವ
ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಘಗಳ ತರಿದು ಬಿಸುಟುವಾ
ದುಶ್ಚರಿತಗಳೆಲ್ಲ ದೂರದಲ್ಲಿಡುವ ನ
ಮ್ಮಚ್ಚುತಗಲ್ಲದ ಅಸುರರ ಬಡಿವಾ

ಮಾರನ ಗೆದ್ದ ಮನೋಹರ ಮೂರ್ತಿ
ಸಾಧು ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಸುರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ
ಧಾರುಣಿಯೊಳಗೆ ತುಂಬಿದೆ ನಿಮ್ಮ ಕೀರ್ತಿ
ಮುರಾರಿಯ ತೋರಿಸಯ್ಯ ನಿಮಗೆ ಶರಣಾರ್ಥಿ

ಚನ್ನ ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀ ಹಯವದನನ್ನ
ಅನುದಿನ ನೆನೆವಂತೆ ಮಾಡೊ ನೀ ಎನ್ನ
ಅನ್ಯವಲ್ಲವೊ ನಾನು ಗುರುವೆಂಬೆ ನಿನ್ನ
ಇನ್ನಾದರೂ ತೋರೋ ಧೀರ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ

ಅಹಂಕಾರಕ್ಕಭಿಮಾನಿಯಾದ ರುದ್ರದೇವ, ಮನಸ್ ತತ್ವದಭಿಮಾನಿಗಳಾದ ಇಂದ್ರ, ಕಾಮರಿಗಿಂತ ಮೇಲಿನವರು. ಅಂತೆಯೇ ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಯಾಮಕರೂ ಹೌದು. ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಿ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವವರು. ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ಪುರಂದರ ದಾಸರು ’ಸತತ ಗಣನಾಥ ಸಿದ್ಧಿಯನೀವ’ ಎಂದು ಶುರುವಾಗುವ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪದದಲ್ಲಿ ಮಹರುದ್ರದೇವರು ಮುಕ್ತಿ ಪಥಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಕೊಡುವಂಥವರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಸತತ ಗಣನಾಥ ಸಿದ್ಧಿಯನೀವ ಕಾರ್ಯದಲಿ
ಮತಿ ಪ್ರೇರಿಸುವಳು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಮು
ಕುತಿ ಪಥಕೆ ಮನವೀವ ಮಹರುದ್ರ ದೇವರು ಹರಿಭ
ಕುತಿದಾಯಕಳು ಭಾರತೀ ದೇವಿ, ಯು
ಕುತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವನಜಸಂಭವನರಸಿ
ಸತ್ಕರ್ಮಗಳ ನಡೆಸಿ ಸುಜ್ಞಾನ ಮತಿ ಇತ್ತು
ಗತಿ ಪಾಲಿಸುವ ನಮ್ಮ ಪವಮಾನನು
ಚಿತ್ತದಲಿ ಆನಂದ ಸುಖವನೀವಳು ರಮಾ
ಭಕ್ತ ಜನರೊಡೆಯ ನಮ್ಮ ಪುರಂದರ ವಿಠ್ಠಲನು
ಸತತ ಇವರಲಿ ನಿಂತು ಈ ಕೃತಿಯ ನಡೆಸುವನು

ಅದೇ ರೀತಿ, ಅತ್ತಿತ್ತ ಹರಿಯದೆ, ಏಕತ್ರವಾಗಿ ತೈಲ ಧಾರೆಯಂತೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶ್ರೀಹರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡು ಎಂದು ವಿಜಯದಾಸರು ಅನನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ

ಕೈಲಾಸ ವಾಸ ಗೌರೀಶ ಈಶ
ತೈಲ ಧಾರೆಯಂತೆ ಮನಸು ಕೊಡು ಹರಿಯಲ್ಲಿ

ಅಹೋ ರಾತ್ರಿಯಲಿ ನಾನು ಅನುಚರಾಗ್ರಣಿಯಾಗಿ
ಮಹಿಯೊಳಗೆ ಚರಿಸಿದೆನೊ ಮಹದೇವನೆ
ಅಹಿಭೂಷಣನೆ ಎನ್ನವಗುಣಗಳೆಣಿಸದಲೆ
ವಿಹಿತ ಧರ್ಮದಿ ವಿಷ್ಣು ಭಕುತಿಯನು ಕೊಡು ಶಂಭೋ

ಮನಸು ಕಾರಣವಲ್ಲ ಪಾಪ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆಲ್ಲ
ಅನಲಾಕ್ಷ ನಿನ್ನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ
ದನುಜ ಗಜ ಮದಹಾರಿ ದಂಡ ಪ್ರಣಮವ ಮಾಳ್ಪೆ
ಮಣಿಸೊ ಈ ಶಿರವ ಸಜ್ಜನ ಚರಣ ಕಮಲದಲಿ ಶಂಭೊ

ಭಾಗೀರಥಿಧರನೆ ಭಯವ ಪರಿಹರಿಸಯ್ಯ
ಲೇಸಾಗಿ ನೀ ಸಲಹೊ ಸಂತತ ಶರ್ವ ದೇವ
ಭಾಗವತ ಜನಪ್ರೀಯ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನಂಘ್ರಿ
ಜಾಗು ಮಾಡದೆ ಭಜಿಪ ಭಾಗ್ಯವನೆ ಕೊಡು ಶಂಭೊ

ಶಿವನು ಭಕ್ತರ ಮೊರೆಗೆ ಕರಗುವವನು, ಭಕ್ತ ಜನರ ಪರ. ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಪಾರ್ವತಿ ಪತಿ ಶಿವನನ್ನು ನುತ ಜನ ಪಾಲನೆಂದು ಹಾಡುತ್ತ ರಮಾರಮಣನಲ್ಲಿ ಅಮಲ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡು ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ. ಹಂಪಿಯ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನನ್ನೇ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದರೇನೋ ಈ ಪದದಿಂದ.

ನಮಃ ಪಾರ್ವತೀ ಪತಿ ನುತಜನಪರ ನಮೊ ನಮೋ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ
ರಮಾರಮಣನಲ್ಲಮಲಭಕುತಿ ಕೊಡು ನಮೋ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ

ನೀಲಕಂಠ ತ್ರಿಶೂಲ ಡಮರು ಹಸ್ತಾಲಂಕೃತರಕ್ಷ
ಫಾಲನೇತ್ರ ಕಪಾಲ ರುಂಡಮಣಿ ಮಾಲಾ ಧೃತ ವಕ್ಷ
ಶೀಲರಮ್ಯ ವಿಶಾಲ ಸುಗುಣ ಸಲ್ಲೀಲ ಸುರಾಧ್ಯಕ್ಷ
ಶ್ರೀಲಕುಮೀಶನ ಓಲೈಸುವ ಭಕ್ತಾವಳಿಗಳ ಪಕ್ಷ

ವಾಸವನುತ ಹರಿದಾಸ ಈಶ ಕೈಲಾಸ ವಾಸ ದೇವ
ದಾಶರಥಿಯ ಔಪಾಸಕ ಸುಜನರ ಪೋಷಿಪ ಪ್ರಭಾವ
ಭಾಸಿಸುತಿಹುದು ಅಶೇಷ ಜೀವರಿಗೆ ಈಶನೆಂಬ ಭಾವ
ಶ್ರೀಶನಲ್ಲಿ ಕೀಲಿಸು ಮನವ ಗಿರಿಜೇಶ ಮಹಾದೇವ

ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ನಿನ್ನುತ್ತಮ ಪದಯುಗ ಭೃತ್ಯನೋ ಸರ್ವತ್ರ
ಹತ್ತಿರ ಕರೆದು ಅಪತ್ಯನಂತೆ ಪೊರೆಯುತ್ತಿರೋ ತ್ರಿನೇತ್ರ
ತೆತ್ತಿಗನಂತೆ ಕಾಯುತ್ತಿಹೆ ಬಾಣನ ಸತ್ಯದಿ ಸುಚರಿತ್ರ
ಕರ್ತೃ ಉಡುಪಿ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಕೃಷ್ಣನ ಪೌತ್ರಕೃಪಾ ಪಾತ್ರ

ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ಕಡೆಯ ಸಂಧಿಯ ಪದಗಳಿಂದ ಮಂಗಳಕರನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ ಮುಗಿಸುತ್ತೇನೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಶುಭಾಶಯಗಳು.

ನಂದಿವಾಹನ ನಳಿನಿಧರ ಮೌ
ಳೇಂದು ಶೇಖರ ಶಿವ ತ್ರಿಯಂಬಕ
ಅಂಧಕಾಸುರ ಮಥನ ಗಜಶಾರ್ದೂಲ ಚರ್ಮಧರ
ಮಂದಜಾಸನತನಯ ತ್ರಿಜಗ
ದ್ವಂದ್ಯ ಶುದ್ಧಸ್ಫಟಿಕ ಸನ್ನಿಭ
ವಂದಿಸುವೆನನವರತ ಪಾಲಿಸೋ ಪಾರ್ವತೀರಮಣ

ಫಣಿಫಣಾಂಚಿತಮುಕುಟರಂಜಿತ
ಕ್ವಣಿತಡಮರುತ್ರಿಶೂಲಶಿಖಿ ದಿನ
ಮಣಿ ನಿಶಾಕರ ನೇತ್ರ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಸುಚರಿತ್ರ
ಪ್ರಣತ ಕಾಮದ ಪ್ರಮಥ ಸುರಮುನಿ
ಗಣ ಸುಪೂಜಿತ ಚರಣಯುಗ ರಾ
ವಣ ಮದವಿಭಂಜನ ಸತತ ಮಾಂಪಾಹಿ ಮಹದೇವ

ದಕ್ಷಯಜ್ಞವಿಭಂಜನನೆ ವಿರು
ಪಾಕ್ಷ ವೈರಾಗ್ಯಾಧಿಪತಿ ಸಂ
ರಕ್ಷಿಸೆಮ್ಮನು ಸರ್ವಕಾಲದಿ ಸನ್ಮುದವನಿತ್ತು
ಯಕ್ಷಪತಿಸಖ ಯಜಿಪರಿಗೆ ಸುರ
ವೃಕ್ಷ ವೃಕದನುಜಾರಿ ಲೋಕಾ
ಧ್ಯಕ್ಷ ಶುಕ ದೂರ್ವಾಸ ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಸಂತೈಸು